ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > Gezelim Görelim > Dünya'dan Tarihi Yerler ve Mekanlar

Dünya'dan Tarihi Yerler ve Mekanlar Dünya'dan Tarihi Yerler ve Mekanlar


Eskimolar ve Yaşamları

Dünya'dan Tarihi Yerler ve Mekanlar


Eskimolar ve Yaşamları

Gezelim Görelim Kategorisinde ve Dünya'dan Tarihi Yerler ve Mekanlar Forumunda Bulunan Eskimolar ve Yaşamları Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Eskimolar ve Yaşamları Eskimolar ya da İnuit ve Yupikler, Arktik bölgedeki dört ülkeye dağılmış olarak, Doğu Sibirya, Alaska, Kanada ve ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 26 Haziran 2015, 04:36   #1
Durumu:
Çevrimdışı
Asrevya
Son/suz Söz,Öz/söz Olmalı!
Asrevya - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Keyifli
Üyelik tarihi: 25 Haziran 2015
Mesajlar: 1.060
Konular: 861
Beğenilen: 29
Beğendiği: 58
www.forumsevgisi.com
Standart Eskimolar ve Yaşamları

Eskimolar ve Yaşamları

Eskimolar ya da İnuit ve Yupikler, Arktik bölgedeki dört ülkeye dağılmış olarak, Doğu Sibirya, Alaska, Kanada ve Grönland'da yaşayan ve Eskimo - Aleut dillerini konuşan Eskimo - Aleut halklarının en büyük grubunu oluşturan halk.
Yupik ve İnuit olmak üzere iki ana gruba ayrılırlar.

Sirenik Yupiklerinin dilleri diğer Yupik dillerinden belirgin biçimde farklıdır ve bu farklılığa dayanarak Menovşçikov gibi kimi uzmanlar Sirenik Yupikçesini Yupik dilleri dışında tutarak Sirenik Eskimocası adı altında Eskimo dillerinin üçüncü ana kolu olarak sınıflandırır.



İnuit halklarından bir İnyupik ailesi, Noatak, Alaska, 1930

Eskimo - Aleut halkları

Aleutlar
Eskimolar
Sirenik Eskimoları
Yupik halkları
Sirenik Yupikleri
Öz Yupik halkları
Sibirya Yupikleri
Naukan Yupikleri
Alaska Yupikleri (Yupikler & Çupikler & Nunivak Çupikleri)
Supikler
İnuit halkları
İnyupikler
Batı Kanada İnuitleri (İnuitler)
Doğu Kanada İnuitleri (İnuitler)
Grönland İnuitleri




Yupik halklarından kuzgun maskeli bir erkek Nunivak Çupiği, Alaska, 1929



Adlandırma


Eskimo dilli halkların (mor renkli) birincil komşuları Na - Dene dilli (kahverengi; Guçin, Denağina, Satu, Deneta...) Kızılderililerdir. Doğuda ikincil komşuları ise Algonkin (gri; İnnu, Cree...) Kızılderilileridir.

Eskiden komşu halklar tarafından Eskimolara verilen adlar

Komşu halklar Komşu dillerde Eskimoların adı anlamı

Çukçice A´lvayê´lilit yabancı dilliler
Guçince Anda-kpoen .
Guçince Ta-kutchi deniz halkı
"Bastard Loucheux" Ara-k'e .
Satuca (K’áshogot’ine) En-na-k'e düşmanlar
Denetaca En-na-k'ié düşmanlar
Denağinaca Ultsehaga köleler
İnnuca Ot'el'nna .
Senekaca Tcieck-rúnen fok halkı

Eskimolaraın komşularınca şimdiki adları :

Ova Kricesi (Plains Cree) : Ayaskîmow
Kwayaciiwin Anishinaabemowin (Oji-Cree) : Eshkiimewi
İnnuca (Montagnais) : Aissimeu
Cheyenne : Ma'ométane (neologism 'buz-insan' )
Ova Kricesinde iglu anlamındaki askîmêw (eskimow)kelimesi de vardır.




"Eskimo" adının kökeni

Yerel folklorda Eskimo sözcüğünün "çiğ et yiyen kişi" anlamına geldiğine inanıldığı için bu kelimenin kendilerini tanımlamak amacıyla kullanılmasını hakaret kabul ederler. Bununla birlikte Eskimo sözcüğü diğer dillerde hakaret ya da küçümseme anlamı taşımaz ve antropoloji ve arkeolojide yaygın olarak kullanılır. İnuit ve İnuk sözcükleri Kanada'da resmi olarak Eskimo yerine kullanılmaktadır.

Eskimo sözcüğünün kökeni tam bilinmemekle birlikte, Kızılderili lisanı Algonkian'dan geldiğine ve "farklı dilde konuşan kişi" demek olduğuna inanılır . Eskimo sözcüğünün Cree dilinde "çiğ et yiyen kişi" anlamına geldiği savının doğruluğuna dair bir kanıt bulunamamıştır.

Ojibwa Kızılderili dillerinde "kar ayakkabısının ağlarını örmek" anlamına geldiğine inanılır.



"Eskimo" adının kullanımı

Kanada Eskimoları "Eskimo" adını küçültücü bulup kendileri için kullanılmasını yasal olarak engellerken, Alaska Eskimoları kendilerine "Eskimo" denilmesinden rahatsızlık duymazlar. . "Eskimo" adı Kanada'da geçerli olmasa da Alaska'da geçerlidir.

Kanada ve Grönland'da yalnızca İnuit kolundan Eskimolar bulunur. Buradaki halklar için "Eskimo" adının kullanılmaması karışıklık yaratmaz. Yupikleri de içine alan bütünleyici adlandırma olarak "Eskimo" adından kaçınılarak Inuit-Yupik ya da Inuit/Yupik biçiminde bir ikili adlandırma tercih edilir.

Rusya Federasyonunda yalnızca Yupik kolundan Eskimolar bulunur. Buradaki halklar için "Eskimo" adının kullanılmaması karışıklık yaratabilir. Sirenik Yupikleri kimi uzmanlarca Eskimoların üçüncü ana kolu olarak kabul edilmektedir ve bunlara "Sirenik Eskimoları" denerek Yupik olmadıkları belirtilmek istenmektedir.
Amerika Birleşik Devletlerine bağlı Alaska'da Eskimoların İnuit ve Yupik her iki kolu da bulunur. Buradaki halklar için "Eskimo" adının kullanılmaması kesinlikle karışıklık yaratır.



Tarih


Beringiya : Son buzul çağı sonrasında Bering Boğazı çevresindeki buzulların erimesiyle kara bağlantısı ortadan kalkar.


inuksuk denen insan benzeri taş yığınları, Inuksuk Point (Inuksugalait), Foxe Yarımadası, Baffin Adası, Nunavut, Kanada


inuksuk denen insan benzeri taş yığınları,Inunnguaq, Rankin Inlet, Nunavut, Kanada

Asya ile Amerika birbirine bağlı kara parçaları iken, son Buzul Çağı'nın bitimine doğru (günümüzden yaklaşık 12000 yıl önce), Sibirya'dan Alaska'ya geçen avcıların torunlarıdır. Bununla birlikte bazı iddialara göre de M.Ö. 3000 yıllarında Bering Boğazı üzerinden Amerika'ya geçmişlerdir .

Dil verileri ve arkeolojik kalıntılar Eskimo halklarının Bering Boğazı'nın buzlarla kaplanıp kara köprüsü olduğu zamanlarda günümüzden 10.000 yıl önce iki ayrı etnik grup (Eskimo ve Aleut) olarak Alaska'dan Kamçatka'ya kadar olan bölgede bulunduklarını göstermektedir. Eskimo ve Aleutların denizde avlanma tekniklerinin geliştirilmesinden önce bölündüklerini gösteren dil verileri arasında ok ve yay için ortak kelimelerin bulunması, bunun yanında deniz avcılığı terimlerinin Eskimo ve Aleutlarda farklı olması gösterilebilir. Eskimo ve Aleutlar deniz avcılığını birbirlerinden bağımsız olarak geliştirmişlerdir.

Eskimoların Yaşamı

Ataları çeşitli bölgelere yerleştikleri için farklı kültür özellikleri geliştirmişlerdir; ama bu çok çeşitli toplulukların günümüzde de yaşayan ortak özellikleri vardır. İnuitler, günümüzde çoğunlukla Grönland'ın, Kanada'nın, ABD'nin ve Rusya'nın yasal sınırlarının iki yanında yaşamaktadırlar.


İgloo

Alaska'da çamur sıvalı dikdörtgen evlerde, Grönland'da taş, toprak ve balina kemiğinden yapılmış kubbeli evlerde, Kanada'da ise iglo denilen buzdan yapılmış kubbeli evlerde yaşarlar. Bununla birlikte modern evlerde yaşayan İnuitler de vardır. Kara ulaşımını köpeklerin çektiği kızaklarla, deniz ulaşımını "kayak" adı verilen kayıklarla ve bayanların kullandığı umiak adlı ağaç ve deriden yapılmış botlarla sağlarlar. Ancak günümüzde motorlu taşıtlar, motorlu kızaklar, ateşli silahlar ve modern kamp aletlerini de kullanmaktadırlar.

İnuitlerin yaşadıkları geniş tundra bölgesi, yılda sekiz - dokuz ay süren dondurucu kuzey kışından ötürü tarıma elverişli olmayan topraklarla kaplıdır. Bu yüzden Eskimo ekonomisi avcılık ve balıkçılığa (özellikle balina avcılığı) dayanmaktadır. Temel yiyecekleri balık, ren geyiği ve sığındır.

Sosyal yaşam





İglulardan oluşmuş köy, Frobisher Bay yakınları, Baffin Adası, Kanada, 1865


Aile

Köy odası



Yarısına kadar yere gömülü olan ve kışın yalnızca erkeklerin kullandığı köy odası ya da İnyupik Qargi'si, Point Hope, Alaska, 1885; ağaç kıtlığında Grönland balinasının kemikleri yapı malzemesi olarak kullanılmış




Qargi girişinde Eskimolar, Stebbins, Alaska, 1900

Köy odası (İngilizce community house, traditional community house, communal men's house, men’s community house, men's house, ceremonial house, council house, dance house, communal gathering place) : Alaska'da İnyupikler ile Yupiklerde ve Sibirya'da ise yalnızca Naukan Yupiklerinde görülen geleneksel yapı ve yapılanmadır. Yalnızca erkeklerce kullanılan, genelde yarı yarıya toprağa gömülü tek odalı geniş ve büyük evdir.

Köy odası yapılanmasının görüldüğü Eskimo halkları ve bu yapılanma için kullandıkları adlar:

dil tekil ikil çoğul

Naukan Yupikçesi Qaygi . .
Alaska Yupikçesi Qasgi / Qasgiq . Qasgit
Chevak Çupikçesi Qaygiq . Qaygit
Nunivak Çupikçesi Kiiyar . .
İnyupikçe Qargi Qargik Qargich / Qargit
Batı Kanada İnuitçesi Qadjgiq
Doğu Kanada İnuitçesi Qaggiq


Şenlik ve Törenler



Nalukataq bayramında zıplatma gösterisi yapan İnyupikler, Barrow, Alaska, 2006



Avcılık ve toplayıcılık



Kayak içinde İnuit kutup ayısı avcısı, 1904, Grönland


Kayak kokpitinde bir İnyupik, Edward S. Curtis tarafından çekilen fotoğraf, Noatak, Alaska, 1929




Zıpkınla fok avlayan İnuit, 1880-1890



Kanada İnuitleri beyaz balinan derisini maktak yapmak için soyarken, Hudson Körfezi, 2007

Eskimolarda av erkeklerce ya da kadınlarla birlikte yapılır ve avlanan büyük avlar erkeklerce yüzülür ve parçalanır. Fakat avın aile ve akrabalar ile ihtiyacı olan yabancılar arasında paylaşımı yalnızca kadınlarca yapılır.

Din



Maskeli bir erkek, Nunivak, 1927




Nunivak davulu, 1927

Şamanizm



( Kutup ışıkları ), Bear Lake, Alaska

Eskimoların çoğu Şaman ya da Hıristiyan inançlarına sahiptirler. Hıristiyan Eskimolar "Grönland Evanjelik Lutherci Kilisesi ile Moravian ve Anglikan kiliselerine mensupturlar.

Geleneksel eskimo inanışı ise şaman denilen din adamları etrafında organize olmuş, karmaşık ve sözlü olarak nesilden nesile nakledilen bir inanç sistemidir. Destanlar ve şarkılı şiirli atışmalar kültürlerinde önemli bir yer tutar.
İskandinav Arktiğindeki Laponların şamanizmiyle Eskimo şamanizmi arasında benzer yönler bulunur.
Hristiyanlık



Alaska Yupikleri : Ortodoks hegemonyası 1885 yılında Kuskokwim Irmağı kıyısındaki Bethel'de Moravian misyonunun kurulması ile başlar.

Sibirya Yupikleri (Alaska): St. Lawrence Adasındaki ilk Hıristiyan misyonerler 1887 yılında Anglikan Reformed Episcopal Church adına faaliyet gösterdiler. Bunların ilk misyonerlik binası da 1890 larda iki direkli gemiyle getirilen malzemeyle yapılmıştır.

İnyupikler (Alaska) : Rus Alaskası döneminde Rusların bile yerleşemediği Arktik bölgede Kuzey Alaska İnyupikleri, Batılıların kültürüyle, diliyle ve diniyle en geç tanışan Eskimolardır. 1890 yılında Kuzey Alaska'ya Batılılar geldiğinde İnyupikler arasında tek bir Hıristiyan yoktu. Yirmi yıl gibi kısa bir süre içerisinde dramatik gelişme yaşandı ve misyonerlik faaliyetleriyle eski dinleri şamanizm büyük ölçüde yıkıldı. 1910 yılına gelindiğinde ise Hıristiyanlık İnyupikler için de evrensel olmuştu. Wales'de Protestan olan Congregational misyonu ve okulu 1890 yılında açıldı. Point Hope'de Anglikan olan Episcopal misyonu 1890 yılında açıldı. Barrow'da Protestan olan Presbyterian misyonu 1890 yılında açıldı. Kotzebue'de Anglikan olan Friends misyonu 1897 - 1902 yıllarında faaliyet gösterdi.

Nunivak Çupikleri (Alaska) : Hıristiyanlıkla tanışmaları 1936 yılında Mekoryuk (Mikuryarmiut) kasabasında Evangelical Covenant Church Kilisesinin kurulmasıyla olmuştur. Mekoryuk'un ilk ordained minister i olan Jacob Kenizk'in adaya gelmesiyle Eskimo usulü dans etme ve şarkı söyleme ve maske yapımı ile birlikte bütün şamanistik törenler yasaklanmıştır.

Giyim Kuşam

Giyecek



İnuit ayakkabıları


Takı ve beden süslemesi

Dövme



Dövmeli İnyupik kadınları, King Adası, Alaska, 1910



Frobisher Koyu, Nunavut, Kanada, Eskimolardaki dövmenin ilk kaydının yapıldığı yer

Kolsuz bacaksız insan biçimli üzeri dövme desenli fildişi oyma bebeklerin Arktik'teki tarihi 3.500 yıl öncesine uzanıyor. Bering Boğazı ve Grönland'da dövmeli mumyalara rastlanmıştır. 3.500 yıl öncesi Dorset kültürüne ait yüz maskesinde dövme izleri görülmektedir.


Dövme bütün Eskimo halklarında yaygın bir gelenek olup daha çok kadınlarda görülür. Eskimolardaki ilk dövme kaydını 1576 yılında Kanada'da Sir Martin Frobisher (1535 ya da 1539 - 1594) daha sonra kendi adıyla anılacak olan koyda Eskimolardan yapmıştır.


Asya Eskimoları



Çukotka Özerk Okrugunda Yupik Eskimo coğrafyası

6 = Çukçi Rayonu (Чукотский район) ve Lavrentiya (Лаврентия; Eskimoca Ӄышы) kasabası. Rayonun kuzeydoğusundaki uzantı Naukan köyüdür
4 = Provideniya Rayonu (Провиденский район) ve Provideniya (Провидения ) kasabası. Bu rayonun güney kıyılarında Sirenik Yupikleri, doğu kıyılarında ise Sibirya (Çaplino) Yupikleri bulunur


Asya Eskimoları, Rusya Federasyonuna bağlı Çukotka Özerk Okrugunda bulunan Çukçi Yarımadasında yaşayan Eskimo halklarının hepsi de Yupik kolundandır:

Sibirya Yupikleri (Çaplino Yupikleri), Naukan Yupikleri ve Sirenik Yupikleri.
Yarımadanın kuzeydoğusunda Naukan adlı tek bir köyde yaşayan Naukan Yupikleri Soğuk Savaş döneminde köylerinin olası bir ABD saldırısına karşı 1958 yılında tahliyesi yapılmış ve diğer Eskimo köylerine yerleştirilmişlerdi. Bu tehcir, Naukan Yupiklerinin kültürlerinin yok olması sürecini hızlandırmıştır. Naukan Yupikçesinin konuşanların sayısı 2005 yılında 50 kişi idi.

Yarımadanın güney ve güneybatı kıyılarında birkaç noktada yaşayan Sirenik Yupikleri, Yupik dilleri içinde en farklı dile sahip olduğu için kimileri Eskimoların Yupik ve İnuit dışında üçüncü kolu olarak sınıflandırır. Anadilini konuşan son kişi 1997 yılında ölmüştür. Bugün çoğu Sibirya Yupikçesi (Ungazik şivesi) konuşur ya da Rusça ile birlikte ikidillidir.

Yarımadanın doğu kıyılarında yoğunlaşan ve nüfuslarıyla Asya Eskimolarının baskın unsuru olan Sibirya Yupikleri, diğer iki gruba göre anadillerini konuşan kişi sayısı fazladır.

Yıllarca Çukçilerin kültürel asimilasyonu altında kalarak çoğu Çukçileşmişlerdir. Kıyı Çukçilerinin de Çukçileşmiş Yupik oldukları tahmin ediliyor. UNESCO tarafından 1990 yılında yayımlanan Arctic Languages, An Awakening adlı çok yazarlı toplama çalışmada Asya Eskimolarının toplam sayısı 1.500 olarak verilirken, bunların ancak 917 si anadillerini konuştuğu kaydedilmiştir. En yoğun Eskimo nüfusunun görüldüğü yerleşimler Novoye Çaplino, Sireniki ve Uelkal köyleridir. Günümüzde yaşlı kuşak yalnızca anadillerini konuşurken, orta yaşlılar ikinci bir dil de konuşmaktadır.

Geçmişte Eskimoca ve Çukçice ikidillilik yaygınken, bugün bu ikidillilikte Çukçicenin yerini daha çok Rusça almış bulunmaktadır. Gençlerde ise Rusçaya eğilim fazladır. Kültürel yozlaşma ile birlikte işsizlik, alkol ve buna bağlı yüksek suç oranları Asya Eskimolarının bugünkü toplumsal sorunlarıdır.



Alıntı
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
eskimolar, yasamlari

Seçenekler
Stil


Saat: 13:21

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,