ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > ForumSevgimiz Kütüphane > Kültür - Sanat > Osmanlı Tarihi


Acem Mülkünün Türk Hakanı "Şah İsmail Hatayi"


Acem Mülkünün Türk Hakanı "Şah İsmail Hatayi"

Kültür - Sanat Kategorisinde ve Osmanlı Tarihi Forumunda Bulunan Acem Mülkünün Türk Hakanı "Şah İsmail Hatayi" Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Acem Mülkünün Türk Hakanı "Şah İsmail Hatayi" 14 yaşında tahta geçen Şah İsmail Osmanlı tarihçilerinin göstermek istedikleri gibi Acem değildir. ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 16 Temmuz 2015, 10:48   #1
Durumu:
Çevrimdışı
ForumSevgisi - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
none
Üyelik tarihi: 14 Temmuz 2015
Mesajlar: 8.944
Konular: 8563
Beğenilen: 0
Beğendiği: 0
www.forumsevgisi.com
Standart Acem Mülkünün Türk Hakanı "Şah İsmail Hatayi"

Acem Mülkünün Türk Hakanı "Şah İsmail Hatayi"

14 yaşında tahta geçen Şah İsmail Osmanlı tarihçilerinin göstermek istedikleri gibi Acem değildir. ''Acem mülküne oturmuş bir Türk Hakanı'dır''. Tıpkı Rum topraklarında oturan Osmanlı'nın Rum olması gerekmediği gibiAcem topraklarını ele geçiren Şah İsmail'in de İran topraklarında hüküm sürdüğü için Acem olması gerekmez. Safevi devletinin başkenti Tebriz Azerbeycan' ın en önemli kentlerinden biridir. Gerek nüfus gerekse kültür bakımından Tebriz Türk'dür. Bugünkü İran devletinde nüfusun yarıya yakını Azeri Türkü'dür . Tarihte coğrafya adları kavim adları yerine sık sık kullanılmaktadır. Urfalı Mateos da vakayinamesinde Anadolu'ya gelen Selçuklu ordularını ''İranlı kavimler ''olarak tanımlar .

Bugün İran'da yaşayanTürk boylarışunlardır; Azeri Kaşgay Avşar Kaçar Şahseven Türkmen Karakalpak Hamse Kengürülü Karadağlı.

Şah İsmail devşirme Osmanlı tarihçilerinin 'etrak-ı bi-idrak '' veya 'nadan' olarak tanımladığı Türkmen-Türk adına şiirlerinde şu güzel anlamı yükler ''Sen ey Türk-i peri peyker ''(Sen ey peri vücutlu melek endamlı Türk ). Ulu atası Şeyh Safi ''Pir-i Türk '' olarak tarihi belgelere kayıt düşülmüştür. Hırslı zeki iyi eğitimli inançlı adaletli şair ruhlu ve cömert bir liderdir. ''Ululuk istersen kulluk eyle'' diyecek kadar alçak gönüllü toplarıntüfeklerin üzerine yalın kılıç gidecek kadar cesur fakat tüm bu olumlu yanlarına rağmen düşmanlarına karşı oldukça acımasızıdır .

Divanında Türk kimliği karşısında Arap ve Acem kimliğini küçümser.Hatta onları haksızlıkla suçlar.

Yetdükçe tükenir Arab'un kuy u meskeni
Bağdat içinde her nice Türkman kopar.

Şirvan halaiki kamu Tebriz'e daşına
Mülk-i Acem sorar ki kıyamet kaçan kopar ?

Şah İsmail Şirvan'da hüküm süren Şirvanşahlar hanedanlığının kendisini Anuşirevan veya Acem soyuna dayandırdığı gerçeğinden yola çıkarak Acemliler için kıyametin geldiğine hükmetmektedir. Bu Şah İsmail'de ''Türk '' kimliğinde duyulan aşırı bağlılığın ''milli taassup ''duygusuyla bütünleştiğini açıkça ortaya koymaktadır .''Ey Türk titre ve kendine gel'' diyen Göktürk Hakanını göz önüne almazsak 'kavmiyetçilik' bilinci bu denli yüksek başka bir yöneticiye rastlamak mümkün değildir.(bkz.5)


Zamanla devşirme yöneticilerin eline geçen Osmanlı kuruluşundan bir süre sonra kurucu unsurlar olan Türkmenlere artık sırtını dönmüştür. Askeriniyöneticisini devşirme Hiristiyan ahaliden alan Osmanlı Türkmen'i ordusunu besleyecek vergi alacak savaşlarda ön saflara sürülecek bir zümre olarak görmektedir . Tabii ki burada Osmanlı'nın bir kurnazlığı da gözden kaçırılmak lazım .Devşirme görevini icra edip gitmektedir yönetimde hak iddia edecek ne siyasi ne de etnik bir gücü vardır. Oysa Türkmen'in arkasında bazen binlerce obadan oluşan boyu-aşireti vardır .Oğuz -Türk töresine göre güçlü bir Türkmen beyi yönetimde hak iddia edebilir. Osmanlı basit bir şekilde bu törenin önüne geçmiştir.Devşirmeleri kullanarak Türkmen'leri yönetimden uzak tutmuş onları her zaman bir tehlike unsuru olarak görmüş yer yer büyük aşiretleri bölerek yerleşik hayata geçirmeye çalışmış yer yer de Hiristiyan azınlıkları ve yerleşik Türkmen'leri Sünni-İslam potası içinde eritmiştir.


Amerikalı ortaçağ tarihi uzmanı Rudi Paul Lindner Göçebeler ve Osmanlılar adlı eserinde Osmanlı-Safevi çatışmasının basit bir İslami anlayış faklılığı olarak değerlendirmemesi gerektiğini olayın kır ve tarım göçebe ve çiftçiHabil ve Kabil arasındaki eski bir mücadelenin devamı olduğunu belirtiyor ve ekliyor; Habil'in katili Kabil yerleşik bir çiftçiydi Habil de göçebe .İran Safevileri 16. yüzyıl başlarında Osmanlı güçleriyle savaşa tutuştuğunda ''İran '' güçleri büyük ölçüde Türk'lerden Osmanlı'nın ''Türk'' askerleri de büyük ölçüde Balkan halklarından oluşuyordu .Sırp ya da Arnavutları Osmanlı'ya dönüştüren yanlızca çocuklarının askere alınması değildi. Türk olmayan Osmanlılar yanlızca Bizanslılar değildi .(bkz.10)

Gerçekten de olay merkez-çevre çelişkisidir .Yerleşik unsurların hakim olduğu Osmanlı ordusu merkezde göçebe unsurlara dayanan Türkmenler yani Safeviler merkezin dışındadır . Oysa Osmanlı ordusunun bel kemiğini oluşturan Yeniçeriler aynen Safevi Türkmenleri gibi İmam Cafer mezhebinden Hacı Bektaş tarikatındandır. Buradaki asıl çelişki ekonomik ve etniktir. Yeniçeriler ve diğer devşirmeler merkezde oldukları için yerleşik sistemin ve devletin tüm nimetlerinden fazlasıyla faydalanmaktadırlar Türkmenler için böyle bir durum sözkonusu değildir.

Bektaşilerle Kızılbaş Türkmenlerin kaderi ise Bektaşilerin 16 Haziran 1820 tarihinde Padişah 2.Mahmut tarafından yasaklanmaları ile kesişir. Devletin içinde olan Bektaşiler artık Kızılbaşlar gibi taşraya sürülmüştür. Tekkelerin kapatılması kovuşturmalar sürgünleridamlar ve benzeri uygulamalar Yavuz'un döneminde Kızılbaşların başına gelenlerle benzerlik arz etmektedir. Tabii ki zor koşullar inanç olarak aynı olan bu iki gurubu birleştirmiştir .Artık adları Alevi-Bektaşi olarak birlikte anılır olmuştur .

Safeviler devleti Anadolu'dan giden 24 Oğuz boyuna bağlı Türkmenler tarafından kurulmuş Türk kültür ve töresine göre düzenlenmiş bir devletidir. İçinde AcemArapKürt vs. etniklerden tebalar vardır ama kurucu unsurları ve yöneticileri Anadolu Türkmen'leridir. Osmanlı tarihçisi Hoca Saadeddin Efendi''bir alçak başına tac alıp çıktı idraksiz Türkler etrafında mürid oldular ''(bkz.4)diyerekŞah İsmail'i ve Kızılbaş Türkmen devleti Safevileri kast etmektedir.


Şevket Süreyya Aydemir'den alınan aşağıdaki diyaloglar Osmanlı'daki Türk kavramını ve Kızılbaşların Türklüğünü çok yalın bir şekilde yansıtmaktadır ;


''Fakat asıl şaşkınlığım ikinci derste oldu .Daha ilk sual cevaplarda anlaşıldı ki bu askerler yalnız hangi dinden olduklarını değil hangi milletten olduklarını da bilmiyorlardı .


-Biz hangi milletiz ? deyincede her kafadan bir ses çıktı ;


-Biz Türk değil miyiz? deyincede hemen


-Estağfurullah !!!..


diye karşılık verdiler .Türklüğü kabul etmiyorlardı .Halbu ki biz Türk'tük .Bu ordu Türk ordusuydu .Türklük için savaşıyorduk .


Asırlarca süren maceradan sonra tek sığınağımız ancak Türklük olabilirdi .


Fakat ne çare ki bu ''Biz Türk değil miyiz ?'' diye sorunca ''Estagfurullah diye cevap verenlerin görünüşüne göre TÜRK demek KIZILBAŞ demekti.'' (bkz.14)

Osmanlı devletinin kuruluşunda da Türkmenler kızıl börk giymektedir. İtalyan kaynakları Osman Bey'i ''kızıl börk Otman' 'olarak kaydetmişlerdir . Orhan Bey zamanında devlet görevlilerine ak börk giydirilmiş böylece yönetici sınıf ile halk (Türkmen) birbirinden ayrılmıştır . Osmanlı tarihçileri Anadolu Türkmenlerinden oluşan Osmanlı ordusu askerlerini ''kızıl börklü''olarak tanımlamaktadır. (bkz3)Daha sonraları Otman Gazi her nasılsa Osman Gazi olmuş kızıl börke (Kızılbaş )de oldukça kötü anlamlar yüklenmiştir. Aslında Safeviler devletinin kuruluşuOsmanlı'nın kuruluşu ile benzeşmektedir.Ana kaynak ''kızıl börklü Türkmenler''dirgazilerdir.


Osmanlı vergi toplama işini bazı yöneticilere ve derebeylerine ''götürü '' vermiş ''sen bana bu kadar verne toplarsan topla '' demiştir. Devşirme yöneticilerin akıl vermesiyle o kadar ileri gidilmiş ki Orta-çağ Avrupa'sında görünen ''bekaret vergisini '' aynen taklit ederek ''gerdek gecesi hakkı''adı altında Anadolu topraklarında uygulamışlardır .Ekende biçende ortalıkta görünmeyen Osmanlı yemeye gelince ortaktır Türkmene .Anadolu Türkmen için yaşanır bir yer olmaktan çıkmıştır. Ağır vergiler altında ezilen horlanan Anadolu Türkmenleri bunlardan dolayı ''Açılın kapılar Şaha gidelim '' demektedir. Bir Osmanlı tarihçisinin(Kemal Paşazade) de belirttiği gibi ''Türkler terk ettiler diyarlarını yok pahaya sattılar davarlarını."Pir Sultan'ın dizelerindeki bazı detaylar o günlerin Anadolusundaki sosyal kargaşayı açıkça anlatmaktadır .''Türkmen kalkıp yaylasına yürümez bozulmuş aşiret il boz uk bozuk '' .


Erdebil dergahı Anadolu Türkmenleri için bir çekim merkezi olmuş Anadolu'dan İran'a çok ciddi bir nüfus göçü başlamıştır. Rumlu Ustacalu Tekelü Şamlu Varsak Çepni Arabgirlü Turgudlu Bozcalu Acirlu HınısluÇemişkezeklu Kaçar Avşar Bayat Karamanlu Bayburtlu İspürlü Beydili (bkz 11) boylarına mensup Türkmenler akın akın Safevi'ye katılmışlar Kızılbaş-Türkmen devletini yüceltmişlerdir. Bu Anadolu Türkmenlerinin devşirme Osmanlı'ya tepkisi olarak algılanmalıdır.


15. yüzyılda Anadolu'daki bazı Türkmen ayaklanmaları şunlardır: Şah Kulu Baba ayaklanması (1511) Nur Ali Halife ayaklanması (1512) Bozoklu Şah Celal ayaklanması (1518)Şah Veli ayaklanması (1519) Baba Zünnun ayaklanması (1526 Zünnunoğlu Halil ayaklanması (1527) Kalender Çelebi ayaklanması (1527) .


Bu ayaklanmalar Osmanlı ve Selçuklu tarihçilerinin sık sık söz ettikleri ''ayağı çarıklı başı kızıl börklü ''Türkmenler tarafından icra edilmiştir. Bu ayaklanmalarda esas neden iktisadidir. Dinsel ve etnik boyut daha sora gelir. Bu dönemde Anadolu çoğunlukla Alevi-Türkmenlerden oluşmaktadır. Bu niteliğiyle TürkmenlerSünni-devşirme Osmanlı'ya muhalif olup Safevi-Türkmen devletine daha yakındır .

Şah İsmail'in ortaya çıkışıyla Anadolu Türkmenlerikendi soylarından kendi inancından bir öndere sahip olmuş ve onu bir kurtarıcı görerek bağlanmışlardır. Dünya tarihinde bir lidere bu derece bağlılık örneği yoktur .Yavuz Sultan Selim Çaldıran yolunda geri dönmek isteyen askerlerine Şah'ın askerlerinin ''Şah için ölmek '' için birbirleriyle yarıştıklarını söyleyerek 'sizler geri dönelim derken utanmıyor musunuz?' diye sormuştur (Kühün-ül-Ahbar bkz.2). Gerçekten de kendilerinden sayıca oldukça fazla olan ve çağının son tekniği toplar tüfeklerle donanmış Osmanlı ordusuna karşı ok yay kılıç gibi klasik silahlarla cesurca savaşmışlar fakat toplar ve tüfekler karşısında yenik düşmüşlerdir. Yavuz topların tüfeklerin ardında savaşırken Şah atına binmiş kılıç elde en önde savaşmış hatta bir ara Yavuz'un çadırına çok yaklaşmış Osmanlı askerleri bütün güçleriyle ordugahı savunmak zorunda kalmışlardır. ŞahYavuz'un en iyi adamlarından biri olan Malkoçoğlu'nu kendi elleriyle bir kılıç darbesiyle ortadan ikiye kelleden ata kadar bölmüştür. Şah İsmail bu olayı kendi dizelerinde şöyle anlatıyor:


Şah bir kılıç urdu ki
Kelleden indi ata
Melhuçoğlu (Malkoçoğlu) attan düştü
Şah anda geriye kaçtı
Beş yüz elli tüfekçi
Şah'ın ardına düştü


1783'de Paris'de yayınlanan Osmanlı İmparatorluğu Tarihi adlı eserde Selim'in Şah İsmail'in güçlerinin sayısını bir türlü öğrenemediğini yazıyor ve ekliyor ''İranlılar hükümdarlarına o kadar bağlıydılar ki içlerinden bir tanesi bile Selim'in tarafına geçmedi ; oysa Türklerden bir çoğu Şah İsmail'in ordugahına sığındılar''Bu kaynakta Şah 'ın güçlerinin sayısı 30.000 olarak verilmiş ve tamamının atlı süvari birliği olduğunu Şah'ın piyade askerinin olmadığını aktarıyor .''Osmanlı güçlerinin çok altında '' olduğu da özellikle belirtiliyor (Osmanlı güçleri 150.000 civarında kaydedilmiş kayıpları da 30.000 olarak veriliyor). Diğer kaynaklarda olmayan başka bir detay ise şöyle aktarılıyor ;İran geleneklerine göre (bu Türkmen geleneklerine göre olacak çünkü bunun örneğini Türk tarihinde Baba İshak yakalanmasında en son olarak da Kurtuluş Savaşımızda görebiliriz ) kocalarını savaşta yalnız bırakmamış bir çok kadın buldular .Ayrıca ölüler arasında kocalarıyla birlikte omuz omuza savaşmış olan bir çok silahlı kadının cesedine rastlandı. Selim bunların kendilerine yakışır bir şekilde gömülmelerini emretti. Şah İsmail kendi tarihçisi Rumlu Hasan'ın Ahsenü't Tevarih adlı eserinde aktardığı gibi Tanrının kendisine ve askerlerine yardım ettiğine inanıyor ve (Bakara suresi 249)''Nice az topluluk var kiTanrının izniyle çok topluluğa galip gelmiştir'' ayeti doğrultusunda hareket ediyor kendisinden kat kat büyük ordulara saldırmaktan çekinmiyordu.Çaldıran'a kadar da hiç bir savaşında yenilgi görmedi.Osmanlı ateşli silahları kullandığı halde Şah İsmail bunları inancı gereği kullanmıyordu.


Bu eserde (1783 Paris) aktarılan başka bir konu ise iki hakanın savaşmalarının bir sebebinin de ''Kürtlerin kışkırtması'' olduğu yolundadır.Başka kaynaklar da bu görüşü destekliyor.Kürtlerin sık sık yön değiştirdikleri ikili oynadıkları ve Safevi'ye karşı Osmanlı'yı kışkırttıklarısavaştan sora da bu hizmetleri karşılığında Doğu Anadolu'yu Osmanlı'dan aldıkları tarihi bir gerçek.(Bu gün de aynı oyunu Ortadoğu'da malum güçleri arkalarına alarak oynamaya çalışıyorlar mı?Başkaları savaşacakonlar toprak sahibi olacaklar.)



Dilerseniz Safevi - Kürt- Osmanlı ilişkilerine bir göz atalım:


Paolo Giovio 'nun Türklerle İranlılar arasındaki savaşla ilgili anlattıkları işte bunlardır.Söyledikleri Şah İsmail'in selefi ve kayınpederi Uzun Hasan'ın ordusunda hizmet etmiş olan Angiolello'un anlattıklarına üç aşağı beş yukarı uymaktadır .Bu yazar eğer Sultan İsmail'in Türkiye sınırındaki derebeyleri ve özellikle Şah'ın düşmanı olan Kürtler tarafından kışkırtılmamış olsaydı hiç bir zaman İsmail'e karşı savaşa girişmemiş olacağını söyler.Bitlis dağlarında yaşayan Kürtler İsmail'in Tatarlara karşı savaşmakta olduğu ve kuvvetlerinin uzakta ta Horasan'da bulunduğu sırada Selim'i İran'a davet etmişlerdir .(bkz 10)

Kürtlerin Safevi düşmanlığının nedenini Safevi kaynaklarında bulmak mümkün .
Han Muhammed Ustacalu ve Sarıkaptan Zülkadir arasındaki savaş;


Han Muhammed padişah ordusundan ayrılıp Kara Hamit 'e yöneldi. Oranın egemeni Emir Bey Musullu'nun kardeşi Gaytemiz Bey karşı geldi ve şehri teslim etmedi. Bu nedenle yiğit gaziler çölde kışladılar. Diyarbakır Kürtleri ordunun dört bir yanına saldırıp tek tek yakaladıklarını öldürüyorlardı. Gıda stoku yok denecek kadar azalmıştı. Gıda stokunun tükenmekte olduğunu öğrenen Han Muhammed Kürtler'in kışlasına yöneldi fakat Kürtlerin bulunduğu yere ulaşmanın ve onları ele geçirmenin zor olduğunu görünce(bir savaş hilesine başvurdu) onlardan kaçmaya başladı. Kürtler de kendisini izlediler. Düzlüğe geldiğinde Muhammed Han can yakan bir şimşek gibi onlara çarptı. Kürtlerden bir çoğunu öldürdü ve yaraladı. Kürtler de kılıç ve süngülerle kıyamet gibi etkin ordudan bazılarını öldürdüler .Sonunda fetih ve zaferin esintisi Muhammed Han'dan yana oldu ve Kürtler kaçtılar. Gaziler onları izlediler ve yaklaşık yedi bin kişiyi öldürdüler. Onların bölgesinden çok miktarda ganimet ve yiyecek ele geçiren gaziler daha sonra ordularına döndüler.(bkz. 1)


912-(1506-7) YILININ OLAYLARI ;



Hakan İskender Şan ( Şah İsmail) bu yıl Hoy'da Kışladı .Büyük emirlerini Kürt Sarım' ın üzerine yolladı. Zafere sığınmış ordu o yolunu yitirmiş gurubun ülkesine varınca Kürt'ler gök gibi yüksek dağlara sığındılar. Gaziler onların memleketini yağmaladılar ve o imansızların çoğunu öldürdüler .Bu sıralarda Sarım'ın çatışmaya hazırlandığını ve bu amaçla dağın eteğinde bulunduğunu öğrendiler. Zaferi ilke edinmiş askerler o işe yaramazı defetmeye yöneldiler. Kürtler de savaş amaçlı adımlarını ileriye atınca aralarında çetin bir savaş cereyan etti. Her taraftan da çok sayıda insan öldürüldü. Ünlü Emirlerden Şamlu Abdi Bey ve Tekeli Mühürdar Sarı Ali de öldürülenler arasındaydılar .Bayram Bey Karamanlu ve Hulefa Bey padişah ordusuna döndüler .(bkz 1)


914 -(1508-9) YILININ OLAYLARI; Han Muhammed Ustacalu Mardin yaylasını onurlandırdı Kardeşi Kara Bey'i Cezire'yi yağmalamak için gönderdi .Kara Bey buyruğu yerine getirdi ve imansız Kürtlerin çoğunu öldürdü ve çok miktarda ganimetle Mardin'de Han'ın ordusuna katıldı (bkz 1)


Yukarda da görüldüğü gibi Safevi güçleri sık sık Kürtlerle savaşmaktadır .




Osmanlı- Kürt ilişkileri


Şark Kürt beylerine yazılan Çaldıran fetihnamesidir:

Emirlerin iftiharlısı büyüklerin Allah'ın esirgeleyiciliğini kazanan doğu memleketleri beyleri ikbaliniz devamlı ve sonunuz hayırlı olsun. Diğer Kürt aşiretleri ve kabile reisleri temiz askerleri bu meliklerin ve illerin kethüdaları ve erleri Allah şanınızı islah etsin.


Bu fermanım size ulaşınca herbirinize malum olsun ki iş bu (Recebin 2.günü-Yevmelerbaa) 23 Ağustos1514 çarşamba günü öğle vaktine yakın (Zuhu-i Kübara) Erdebil Oğlu İsmail dinsiz ve ayini fesatlı olan karşıma çıktı.Allahın yardımı ile göz açıp kapayıncaya kadar malup olup kaçtı. Ne tarafa kaçtığı da bilinemedi. Şimdi temiz inanışlarımız ve bağlılığımızla saadet kapıma olan sadakatinizi ortaya koyma fırsatını kaçırmamanız için cihan değerindeki uyulması gereken fermanımı gönderip buyurdum ki...(bkz. 7)

Çaldıran her iki Türk devleti için de dönüm noktasıdır. Savaştan sonra Yavuz Hilafeti de ele geçirip Osmanlı'yı koyu sünni bir şeriat devleti haline getirmiştir. Mısır'dan getirdiği ve İran'dan kaçıp kendisine sığınan sünni ülemanın da desteğiyle Anadolu'yu hızla sünnileştirme eylemine başlamıştır.

Fakat bu Osmanlı için sonun başlangıcıdır...

Koyu bir taassup devri başlamış ''mest üstüne mesh verilebilir''diye fetva veren Şeyh-ül İslam Çivizade 1542 tarihinde Kanuni tarafından görevden alınmıştır. Ebussuud Efendi kahve içmeyi satranç oynamayı ipek giymeyialtın ve gümüş takıları hıdırellez kutlamalarını günah saymıştır .Din yoluyla insan davranışlarını ve sosyal hayatı tekelci bir biçimde kontrol eylemi yeşil salatayı bile dini bir mesele yapacak kadar ileri gitmiştir .17. yüzyıldan sonra Osmanlı toplumunda dini hoşgörü iyice azalmış (Avrupa bilim ve teknolojide ilerlerken) Osmanlı sigara kahve içmenin büyüklerin elini öpmenin mezar ziyaretlerinin sema ve raks matematik eğitimi almanın haram olup olmadığını sorgular hale gelmiştir.(bkz.13 )

21.yüzyıl Türkiyesinde de ne yazık ki benzer eğlimler gittikçe artmaktadır .

Diğer taraftan Çaldıran sonrası Anadolu Türkmenleri Safevi devletindeki etkisini yitirmişSafeviler de giderek Şii-Fars devletine doğru dönüşüm başlamıştır .Bu durumda Anadolu Alevi- Türkmenleri Şii- İran'a da Sünni- Osmanlı'ya da mesafeli kalarak erimekten kurtulmuşlar kültürlerini ve kendilerini bu güne taşımışlardır .

Savaşın diğer bir olumsuz yönü ise Türkistan-Anadolu yolunun kapanmasıdır .

Ertuğrul oğlu Sultan Osman oğlu Uğurhan oğlu Sultan Murat oğlu Yıldırım Beyazıt oğlu Sultan Muhammed oğlu Sultan Murat oğlu Sultan Muhammed oğlu Sultan Beyazıt oğlu Sultan Selim veba hastalığıyla (şirpençe'den ölmüştür ) öldü. Acımasız bir padişahtı. Saltanatı sekiz yıl sekiz ay ve sekiz gün sürdü. Memleketi Anadolu Rumeli Teke ili Maraş Kefe Şam Halep Mısır ve Diyarbekir idi. Dört kez savaştı .(1)

Sultan Şeyh Safiyeddin (Safi) oğlu Sultan Sadreddin oğlu Sultan Hace Ali oğlu Şeyh İbrahim oğlu Sultan Cüneyd oğlu Sultan Haydar oğlu Şah İsmail'e hastalık musallat oldu. Receb ayının on sekizi (22 mayıs 1524 ) inde Hakka yürüdü.


O Hazret halka ve emrinde olanlara karşı adalet ve sevecenlikle yaşadıbüyüklüğünün korkusundan kimse halka karşı zulüm ve zorbalık kapılarını açamazdı.

Ne kılıçlar kullandı nezaketinden
Ortaya koydu çıplak varlığını
Ne egemenlerde istek ve amaç birliği
Ne kadılarda rüşvet zayıflığı
O devirde dürüstlüğünden
Yoktu kehribarın çekiciliği
Her kim ki gece gibi sakladı
Sabah vakti cezası müjde oldu
Terazi gibi taşlandı
Zenginliğe yönelen boşuna

Otuz sekiz yıl yaşadı .Saltanat dönemi yirmi dört yıl oldu .Memleketi AzarbaycanIrak-ı Acem Horasan idi .Bazen de Diyarbakır Belh ve Mevr'i de elinde bulundurudu.

O Hazret savaş meydanında etkili kılıç kullanan yırtıcı aslan toplantılarda ise cevher yağdıran bulut gibiydi .Bonkörlükte tam ayarlı altınla değersiz bir taş onun gözünde farksızdı.İradesinin yüceliğinden deniz ve madenden elde ettikleri onun bir günlük bahşişini bile karşılayamazdı.Hazinesi çoğunlukla boştu.Avlanmaya düşkündüsadece aslan öldürüdüaslan haberi getirene at ve eyer panter haberi getirene deeyersiz at verilmesini buyurmuştu.Aslan ve panter öldürmeye yalnız giderdi.


O Hazret saltanat döneminde beş savaş yapmıştır .Birincisi Cebani'de Şirvan Şahı Ferruhyesar ile ikincisi Şerur'da Elvende ile üçüncüsü Hemedan'ın Alma Kulağında Sultan Murat ile dördüncüsü Mevr civarında Şeybek Han ile ve beşincisi de Çaldıran'da Sultan Selim ile.(bkz.1)

Anadolu topraklarındaki Baba İshak ayaklanmasından sonra ikinci büyük Türkmen hareketi olan Safeviler ve önderi Şah İsmail Hatayi Anadolu Aleviliğinin yedi ulu ozanından biridir. Öz Türkçe söylediği şiirlerleliderlik vasıflarıyla Anadolu Alevi- Türkmenlerin gönlüne taht kurmuş aradan yüzyıllar geçmesine rağmen değerini yitirmemiştir.


Allah-Allah deyin gaziler gaziler deyin şah menem.
Karşu gelin secde kılın gaziler deyin şah menem.

Uçmakta tuti kuşuyam ağır leşkerlü başıyam
Men sufiler yoldaşıyam gaziler deyin şah menem.

Ne yerde eksen biterem handa çağırsan yeterem
Sufiler elün dutaram gaziler deyin şah menem.

Mansur ile darda idim Halil ile narda idim
Musa ile Tur'da idim gaziler deyin şah menem.

Bir sıradan berü gelün Nevruz edün şaha yetün
Hey gaziler secde kılın gaziler deyin şah menem.

Kırmızı taclı boz atlı ağır leşkerlü heybetlü
Yusuf peygamber sıfatlu gaziler deyin şah menem.

Hatayi'yem al atluyam sözi şekerden datlıyam
Murtaza Ali zatluyam gaziler deyin şah menem.

Altuğ Öztürk

11 Ocak 2007
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
acem, hakani, mulkunun, sah ismail hatayi, turk

Seçenekler
Stil


Saat: 13:31

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,