ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > ForumSevgimiz Kütüphane > Kültür - Sanat > Osmanlı Tarihi


Tantana ve Rüşvet/ III. Murat Dönemi


Tantana ve Rüşvet/ III. Murat Dönemi

Kültür - Sanat Kategorisinde ve Osmanlı Tarihi Forumunda Bulunan Tantana ve Rüşvet/ III. Murat Dönemi Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Tantana ve Rüşvet/ III. Murat Dönemi OSMANLIDA TANTANA VE RÜŞVET 3. Murat Dönemi (1574-1595) 3. Murat döneminin önemli bir mali ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 16 Temmuz 2015, 13:54   #1
Durumu:
Çevrimdışı
ForumSevgisi - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
none
Üyelik tarihi: 14 Temmuz 2015
Mesajlar: 8.944
Konular: 8563
Beğenilen: 0
Beğendiği: 0
www.forumsevgisi.com
Standart Tantana ve Rüşvet/ III. Murat Dönemi

Tantana ve Rüşvet/ III. Murat Dönemi

OSMANLIDA TANTANA VE RÜŞVET

3. Murat Dönemi (1574-1595)


3. Murat döneminin önemli bir mali olayı da sikke tahsisinin yapılması ve yeniçerilerin isyanıdır. Künhul-Ahbar adlı tarih eserinin yazarı Gelibolu’lu Ali Efendi’nin:


Lazımülitibardır sikke
Vacibüliftihardır sikke
Namı sultana iştihar veren
Macit namdardır sikke
Ne bulur anı nakısulizan
Hayli kamili ayardır sikke

dizelerinde belirtildiği gibi sikkenin varlığının ve değerinin devlet yönetiminde önemli rolü vardır. Onun miktarı ve değerindeki değişmeler mutlaka bir etki yaratmıştır.

3. Murat döneminde de para işleri Yahudilerin elinde idi ve nüfuzları da artmıştı. Birgün darphane mültezimi olan Yahudi zamanın defterdarı Mahmut Efendi’ye gelerek ona dönemin yazarlarından Ali’nin ifadesiyle “bir badem ağacı yaprağı kadar ince ve bir şebnem katresi kadar hafif” bir sikke getirerek yeniçerilere verilecek maaş (mevacib) için böyle bir sikke kabul ederse kendisine 200 bin akçe vereceğini söylemiş. Defterdar ise hem teklifi hem de hediyeyi reddetmiştir. Yahudi bunun üzerine Sultan 3. Murat’ın yakını olan ve padişahla yakınlığı doğancılıktan beri başlamış bulunan; bu nedenle de “Doğancı” lâkabıyla anılan Rumeli beylerbeyi Mehmet Paşa’ya gitmiştir. Mehmet Paşa verilen bu parayı alarak o sikkenin yeniçeri maaşları için kabul edilmesini defderdara emretmiştir.



Bu karar yeniçeriler arasında duyulunca gizli olan mevcut hoşnutsuzluk ortaya çıkmış ve Mehmet Paşa’nın düşmanı olan Sinan ve İbrahim Paşa’larında tahrikiyle isyan başlamıştır.

Osmanlı devletinin kuruluşundan beri ilk defa yeniçeriler sarayda toplantı halinde bulunan vezirlerin divan odası karşısında gösteriye başlamışlar ve sarayı kuşatarak beylerbeyi ile defterdarın başını istemişlerdir. Sultan 3. Murat zaman kazanmak için yeniçerilerin önüne birçok para dökmüş ama bunun hiçbir faydası olmamıştır. Yeniçeriler;
-Beylerbeyini bize teslim ediniz yoksa Padişah’a kadar kendimize yol açacağız diye tehdit etmişlerdir.

Sultan askeri hoşnut etmek için bir ferman yazdırmış kapıcılar kethüdası da beylerbeyi Mehmet Paşa’ya padişahın iradesini tebliğ etmiş onun belinden hançerini almıştır. Sonra da Mehmet Paşa idam edilmiştir. Defterdar Mahmut Efendi de her ne kadar masum ise de aynı akibete uğramış yani başı kesilmiştir.

Padişah bu isyanın kısmen vezirler tarafından kışkırtıldığından da şüphesi olmadığı için sonradan pişman olmuş ve

-O sırada iktiza ettiği vechile şiddet göstermekte kusur ettim demiştir.

Bu olay padişah ve vezirlerin yönetim kuvvetinden düşmesinin ve yeniçerilerin daha sonra giderek artan üstünlüklerinin artmasının bir başlangıç noktasını oluşturmuştur.



Yeniçerilerin daha ciddi ve uzun süreli ayaklanmaları imparatorluğun ileriki yüzyıllarında sürmüş ise de ilk yeniçeri isyanından sonra bu halin sipahilere de sirayet ettiği görülmüştür. 27 Ocak 1593’te yeniçerilerin maaşlarının hepsinin sipahilerinkinin ise yalnız bir kısmının verilmesi sipahiler arasında gürültülere yol açmış ve bu defa da sipahiler divâna hücum ederek sarayın ileri gelenlerini taşlamış yaralamışlar ve defterdar Emir Mehmet Paşa’nın başını istemişlerdir. Çeşitli arabulucu önerilere ve önlemlere rağmen sorun çözülememiştir. Bu defa yeniçeriler sipahileri dağıtmış ve karışıklıklar sona ermiştir. Sultan Murat daha sonra yeni karışıklıkların önünü almak amacıyla sipahilerin ulufesini verdirmiş üç defterdarı azletmiştir. Sadrazam Siyavuş Paşa’yı da görevden alarak yerine Sinan Paşa’yı tayin etmiştir. Daha sonra Sinan Paşa da azledilmiştir.



Sadrazam Sinan Paşa İstanbul’u ziyaret eden Avusturya İmparatorluğu elçisinin getirdiği hediyeler dışında yakın bir zaman önce sadrazamlıktan azledildiği için kendisini en sonra ziyaret eden elçi Pezen’den 1000 ekü hediye isteyip alamamış olduğu için ona kızgınlık beslemişti. Bundan dolayı ona divan heyetinin önünde kaba bir şekilde hitap etmiş ve hiddetle
-Verginin ödenmesinde niçin bu kadar gecikme gösteriliyor demiştir.

Elçi Pezen de bunun nedenini bilmediğini ve Viyana’ya bu konuda yazacağını söylemiştir. Bunun üzerine Sinan Paşa Pezen’i kastederek;
-Âdi bir yazıcıyı elçi yapmak iktidarını Viyana kralına kim vermiştir diyerek hiddetini sürdürmüştür.

Bunun üzerine Pezen Sinan Paşa’nın çocukluğunda Arnavutluk’ta domuz çobanlığı yaptığını ima ederek;
-Padişah bir domuz çobanını vezir yaptığı gibi İmparator da bir yazıcıyı elçi yapabilir demiştir.

Sinan Paşa bu cevaptan öfkelenmemiş ve hazır bulunanlara karşı tebessüm ederek;
-Kâfir benim verdiğim parayı o cinsten akçe ile ödedi sözünü söylemiştir.



3. Murat’ın başdefterdarlarından Mahmut Efendi Tophane’de dünyaya geldiğinden zamanındaki diğer Mahmut efendilerden ayırmak için “Tophaneli” lakabı ile anılır.

Sadrazam Sinan Paşa yeni seferlerle ilgili muhasebesini padişaha takdim etmiştir. Başdefterdar Mahmut Paşa da bu sefer muhasebesini padişahın huzurunda okumuş ve devlet işleri ve mallarına ait bilgi vermiştir. Devlet gelirlerinin yeteri kadar toplanamadığına ve halkın perişan olduğuna ilişkin çok soru sorulmuştur. Devlet kasasında ne kadar para olduğu sorulduğunda Mahmut Paşa 23 yük akçe olduğunu belirtmiştir. Bunun yanında “kaç yıldır nevruz muhasebesi okunmayıp devlet kasasının durumunun bozuk olduğu” söylenmiştir.

Bu görüşme sırasında gecen “nevruz muhasebesi” kavramı maliye tarihi açısından önemlidir. Çünkü bu muhasebe bizim bildiğimiz bütçeden başka birşey değildir. Yalnız bunun bugüne göre ilkel bir şekilde düzenlendiği de açıktır. Fakat bu da Tarhoncu Ahmet Paşa’dan çok önce gelir ve giderin bir muhasebesinin yapıldığını bunun da padişahın önünde okunduğunu ve tartışıldığını gösteriyor.

Ancak bu hesap özetleri tarihlerimize geçmemiş ve yapılan tartışmalar ise hiçbir tarih yazarı (vakanüvis) tarafından kayda değer görülmemiştir.


3. Murat rüşvet alan ilk padişah olarak kabul edilir. Çünkü; söylentiye göre padişahın yakınlarından Şemsi Paşa bir iş için padişaha 40 bin altın rüşvet kabul ettirmişti. Bundan sonra da diğer padişahların rüşvetçiliği zaman zaman açıkça yazılıp söylenmeye başlanmıştır. Öyle ki; daha sonra 3. Mehmet’in tahta çıkışından üç yıl sonra 1598’de kendisine sunulan bir dilekçede bir beylerbeyliğine atama için açıkça rüşvet teklif edilmiştir. Özellikle atamalar için sultanlara açıkça hediyeler verilmiştir ve bazen bunun miktarını bizzat padişah takdir etmiştir. Örneğin; 1638’de Revan Seferi sırasında 4. Murat Küçük Ahmet Paşa’ya haber salıp Şam eyaletinde kalmak istiyorsa Silahtar Paşa’ya 20 bin altın vermesi gerektiğini bildirmiştir.

Padişahlara 17. yüzyıldan itibaren ödenen rüşvetler olağan hale gelmeye başlamıştır. Özellikle tayinler için eskiden Sadrazamla başlayan hediye-rüşvet listesinin başına Padişahların adı yazılmaya başlanmıştır.

Bu gelişim de 16. y.y. şairi Ali’nin;

Her vilayette ehiledir rağbet
Rum mülkünde aksidir malum

dizesini haklı çıkarır.

Prof. Dr. Nihat Falayİstanbul Üniversitesi - İktisat Fakültesi Maliye Bölümü
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
donemi, iii, murat, rusvet, tantana

Seçenekler
Stil


Saat: 20:16

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,