ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > ForumSevgimiz Kütüphane > Kültür - Sanat > Türk Tarihi


Bilinen En Eski Türk Şiiri (vam Vagınung Baş)


Bilinen En Eski Türk Şiiri (vam Vagınung Baş)

Kültür - Sanat Kategorisinde ve Türk Tarihi Forumunda Bulunan Bilinen En Eski Türk Şiiri (vam Vagınung Baş) Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Bilinen En Eski Türk Şiiri (vam Vagınung Baş) İlk Müslüman Türk devleti Karahanlılardır. Karahan Hükümdarı Satuk Buğra Han 10. asrın ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 25 Temmuz 2015, 19:40   #1
Durumu:
Çevrimdışı
ForumSevgisi - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
none
Üyelik tarihi: 14 Temmuz 2015
Mesajlar: 8.944
Konular: 8563
Beğenilen: 0
Beğendiği: 0
www.forumsevgisi.com
Standart Bilinen En Eski Türk Şiiri (vam Vagınung Baş)

Bilinen En Eski Türk Şiiri (vam Vagınung Baş)

İlk Müslüman Türk devleti Karahanlılardır. Karahan Hükümdarı Satuk Buğra Han 10. asrın ilk yarısında Abdülkerim adını alarak İslamiyeti kabul etti ve halkının İslamiyetle şereflenmesini sağladı.

Arap ve İran edebiyatlarında kullanılan mesnevi nazım şekliyle beyitler halinde ve aruz ölçüsüyle 11. asırda yazılan Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacip) ile birlikte Türk edebiyatı büyük bir değişim yaşamış ve sıçrama yapmıştır.

Fakat Türklerin Müslüman olmadan önce de gelişmiş bir dilleri ve edebiyatları vardı. 830’lu yıllarda Göktürk hakanları Bilge ve Kültigin kardeşler ve Vezir Tonyukuk adına kapı büyüklüğündeki taşlara yontularak oluşturulmuş Göktürk Yazıtları bir dil ve edebiyat şaheseridir.

10. asırdan önce yaşayan Türkler Şaman dinine bağlıydılar ve Gök Tanrıya – o devrin ifadesiyle tang tengri- inanıyorlardı. Elimizde 10.9.8.7. asırlarda yaşayan Türklere ait bazı şiirler mevcuttur. Ben bu yazımda bilinen en eski Türk şiirini tahlil etmek istiyorum.

Bu şiir Turfan kazıları esnasında bir harabede bulunmuş. Şiirin başlığı yok. Başlık yerine kırmızı mürekkeple ve Soğd diliyle “vam vagı-nung baş” yazılmış. Bu sözü Türkçeye “tan tanrı ilahisi” olarak çevirebiliriz. Şiirin gövdesi ise siyah mürekkeple ve tamamen öz Türkçeyle yazılmış. Metin aynen şöyledir:

Tang tengri kelti
Tang tengri özi kelti
Tang tengri kelti
Tang tengri özi kelti

Turunglar kamag begler kadaşlar
Tang tengrig ögelim

Körügme kün tengri
Siz bizni küzeding
Körügme ay tengri
Siz bizni kurtgarıng

Tang tengri
Yıdlıg yıparlıg
Yaruklug yaşuklug
Tang tengri
Tang tengri

Tang tengri
Yıdlıg yıparlıg
Yaruklug yaşuklug
Tang tengri
Tang tengri
Şiirin tamamı bu yirmi dizedir. Son beşlik öncekinin bir tekrarı olduğuna göre on beş dizelik bir şiir de diyebiliriz. Bu şiirde ilk dikkati çeken herhangi bir nazım şekline benzememesi ve hece ölçüsünün kullanılmamasıdır.

Bilindiği gibi Türkler İslamiyetin kabulünden önce günümüzün Âşık Edebiyatının Koşma’larına benzeyen Koşuk’lar söylüyordu. Nasıl ki günümüzde Âşık dediğimiz saz şairleri bağlama çalarak şiir okuyorsa o devirlerde de “ozan baksı şaman kam oyun” gibi adlarla anılan şairler kopuz çalarak koşuk söylüyordu. Koşuklar günümüz koşmaları gibi dörtlükler halindeydi ve hece ölçüsüyle söylenmişti.

Yukarıya aldığımız Tan Tanrı İlahisinin sadece iki bendi dörtlüktür. Bentlerden biri ikilik ikisi de beşliktir. Dizelerdeki heceleri saydığınızda hece ölçüsüne uyulmadığını görürsünüz.

Şiirdeki bu şekilsizliğe karşın muhteşem bir ses örgüsü dikkat çekmektedir. Bu ilahi ahenk öğeleriyle ve başka birkaç niteliğiyle Türk Halk şiirinin özelliklerini yansıtmaktadır.

5. ve 6. dizeler Halk şiirlerindeki –özellikle Türküler- kavuştaklara benziyor. Başka deyişle ilk iki dörtlüğü bir birine bağlıyor.

Bu şiir büyük ihtimalle bir mabette koro halinde başka deyişle tüm cemaat tarafından söylenen dini bir ilahidir. İlk dörtlüğü günümüz Türkçesine “Tan tanrı geldi / Tan tanrı kendisi geldi /Tan tanrı geldi / Tan tanrı kendisi geldi” şeklinde çevirebiliriz. İkilik ise şöyledir: “Kalkınız bütün beyler kardeşler / Tan tanrıyı övelim.

5. dizenin başındaki “turunglar” sözcüğü ibadet tarzına göre ibadeti yöneten Şaman tarafından söylenmiş “davranın ayağa kalkın” anlamında ilahinin dışında bir uyarı hitabı da olabilir.

İkilikten sonraki dörtlükte günümüz Türkçesiyle şöyle söyleniyor: “Gören Güneş tanrı / Siz bizi gözetin / Görünen Ay tanrı /Siz bizi kurtarın”

Daha sonra tekrarlanan beşlik ise : “ Tan tanrı / Güzel kokulu misk kokulu/ Pırıltılı ışıltılı / Tan tanrı / Tan tanrı “ anlamına geliyor.

Şiirin içeriği gördüğünüz gibi inanılan tanrıya yakarış ve onu övmedir.

Ahmet Haşim bir yazısında şiirin sözle musiki arasında bir tür olduğunu hatta sözden ziyade musikiye yakın olduğunu ifade eder. Bu şiir Haşim’in fikrini ispat eden mükemmel bir örnektir.

Şiirde ahenk sağlayan kafiye redif ölçü kelime tekrarı gibi öğelerden başka iç ahenk öğesi kabul edilen aliterasyon vardır. Yani bazı ünsüzlerin dikkat çekecek kadar veya kulakta müzikal bir etki bırakacak kadar çok kullanılması. Bu şiirin ilk dörtlüğünde “t g-k” sesleriyle aliterasyon yapılıyor. Şiirin diğer bentlerinde de şiire bu sesler hâkimdir. 11–15. dizelerde bu seslere ek olarak devreye “y” ünsüzü de giriyor.

Gelişmiş edebiyatların hepsinde kelime tekrarları ahenk ve anlamı pekiştirme öğesi olarak kullanılır. Bu şiirde tekrarlanan sadece sözcükler değil dizelerdir ve hatta son bent tamamen tekrar edilmektedir. Bu şiirin asıl nüshasında 14. ve 15. dizelerin yanında Soğdca 5 rakamı vardır. Büyük olasılıkla “Tang tengri” dizeleri beşer defa tekrar edilecek anlamına gelmektedir.

Eski Türk kültürüyle ilgili bulunan resim ve minyatürlerden hareketle o devirde yaşayan Türklerin değişik müzik aletleri kullandığı bilinmektedir. Bunlardan biri de davuldur. Kapalı bir mabette yüzlerce kişinin davul eşliğinde “Tang tengri / Tang tengri” veya “Tang tengri / Kelti” veya “Yıdlıg / Yıparlıg / Yaruklug / Yaşuklug / diye hep bir ağızdan şiir okuduğunu düşünün… Sonra da bu şiirin ne muhteşem bir ilahi olduğuna siz karar verin.

Bu şiir günümüzde kutsal gecelerde camilerde Kur’an-ı Kerim okunurken aralara serpiştirilen ve koro halinde okunan ilahilere ve tekbirlere benziyor. Farklı taraf camilerde bir müzik aletinin çalınmayışıdır.

Hıristiyanlar kiliselerde ibadet ederken müzik aletlerinden yararlanıyorlar. Koro sözlerini org eşliğinde söylüyor.

Eski Türkler dini törenlerde müzikten yararlanıyordu. Tan Tanrı ilahisi de kuvvetle muhtemeldir ki davul temposuyla söyleniyordu.

Öyle sanıyorum ki bu şiir davul senfonisinin mükemmel bir örneği…

ERTURAN ELMAS
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
bas, bilinen, eski, siiri, turk, vaginung, vam

Seçenekler
Stil


Saat: 10:58

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,