ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > ForumSevgimiz Kütüphane > Kültür - Sanat > Türk Tarihi


Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler


Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler

Kültür - Sanat Kategorisinde ve Türk Tarihi Forumunda Bulunan Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler Yrd. Doc. Dr. Abdulvahap Kara Kazak ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 25 Temmuz 2015, 20:08   #1
Durumu:
Çevrimdışı
ForumSevgisi - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
none
Üyelik tarihi: 14 Temmuz 2015
Mesajlar: 8.944
Konular: 8563
Beğenilen: 0
Beğendiği: 0
www.forumsevgisi.com
Standart Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler

Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler

Kazak Türkleri'nin Ortaya Çıkışı ile İlgili Efsaneler
Yrd. Doc. Dr. Abdulvahap Kara

Kazak Türkleri arasında yazılı edebiyatın gelişmesi Abay Kunanbayoğlu (1835-1908) ile başlamış olmasına rağmen sözlü edebiyatın tarihi çok eskilere dayanır. Kökü M.Ö. asırlarda yaşamış Hunlara kadar uzanan Bozkır Türk Kültürünün yaşayan temsilcileri arasında önemli bir yere sahip Kazak Türklerinde destan efsane şecere bilmeceatasözleri koşma mani ve ağıt şeklindeki sözlü edebiyat ürünleri çok zengindir. Bu ürünlerde biz Kazak Türklerinin tarih sahnesine çıkışına ait bir çok bilgilere rastlamaktayız.

Kazak Türkleri çok eski devirlerden beri Orta Asya’da yaşamakta olan bazı Türk boyları ve siyasi gruplarının birlik oluşturmaları neticesinde ortaya çıkmıştır.

Bunun en büyük kanıtı olarak Kazak Türklerini meydana getiren etnik unsurlar içinde bazı çok eski Türk boyların isimleri damgaları ve uranlarının halen yaşamakta oluşunu gösterebiliriz. Bunlar ile ilgili bir çok şecere ve efsaneler de zamanımıza kadar gelmiştir.

Kazak tarihçileri Kazak Türklerini meydana getiren bazı boy ve kabilelerin köklerinin M.Ö. 7. Asırlarda yaşamış olan Sakalara kadar götürmektedirler. Daha sonraki devirlerde Hunlar Vusunlar Kanlılar VI. ve VII. asırlarda Batı Göktürkler VIII. ve X. asırlarda Türkeş-Karluk XI. ve XII. asırlarda Karahanlılar ile Kimekler Kazak boylarının geçmiş devirde içinde yer aldıkları devletleri oluşturdular.

Gelecekte Kazak boylarını oluşturacak olan kütleler XIII. asrın başlarında Cengiz Han’ın saldırısına uğradı. Kerey Nayman ve Merkit gibi boyların Cengiz Han’a karşı yaptıkları 20 yıllık savaş başarılı olamadı ve bütün bu boylar Cengiz Han'a tabi oldu.

Cengiz Han’ın ölümünden sonra Cuci Ulusuna bağlı Kazak boyları Ak Orda Devleti’nin içinde yer aldılar. Bu devrede Ak Orda’nın sınırları Altay dağları İrtiş nehri Yayık nehri Balkaş gölü Sirderya havzası ve Aral gölünün kuzeyini kapsıyordu. Bu sahayı Ak Orda Hanları idare etti.

1428 yılında Ak Orda devleti yıkıldı. Yerine Abulhayr Hanlığı (1424-1468) kuruldu. Bu hanlıktan koparak 1456 yılında kurulan Kazak Hanlığı bir yerde Ak Orda devletinin mirasçısı konumunda oldu.

Kazak Hanlığı içinde yer alan boy ve kabileler zaman içinde üçe bölündü. Bu bölünme “Ulu Jüz” “Orta Jüz” ve “Küçük Jüz” şeklinde gerçekleşti. Aslında bu eski Türk Devlet Teşkilatına uygun düşen idari yapılanmaydı. Çünkü Kazak Hanlığından önceki dönemlerde yaşamış Türk devletlerinde buna benzer şekilde “sağ” “sol” ve “orta” veya “batı” “doğu” ve “merkez” olarak devletin idari bölümlere ayrıldığını görmekteyiz. Bu yönetim birimleri bazen “ulu” “küçük” ve “orta” bazen de “kara” “ak” “sarı” ve “gök” olarak adlandırılırdı.

Kısaca anahatlarıyla tarihi gelişimini izaha çalıştığımız Kazak boylarının idari yapılanması Kazak halk efsane ve şecerelerinde değişik biçimlerde kendini belli eder. Bunlarda “Kazak” “Alaş” ve “Jüz” kelimelerinin birbirleriyle çok sıkı ilişkili olduğu görülür. Kazak halkı arasında yaygın olan bir efsanede Kazak adının ortaya çıkışı şu şekilde anlatılır:
Eski devirlerde Kalşa Kadir isimli çok cesur bir kumandan yaşardı. Savaşlarda gösterdiği cesareti ve savaşçılığıyla tanınıyordu. Ancak savaşların birinde düşmana yenik düştü. Yaralanmasına rağmen düşman eline düşmedi. Kaçarak ıssız bir çöle sığındı. Yorgun ve bitkin bir şekilde burada ölümü beklerken beyaz bir kuğu gökten süzülerek yanına geldi. Gagasıyla su vererek Kalşa Kadir’e yardım etmeye başladı. Kuğunun sayesinde Kalşa Kadir çölden kurtulmayı başardı. Meğer Beyaz Kuğu bir peri kızı imiş. Kuğu elbisesini çıkararak ayın 14’ü gibi güzel bir kıza dönüştü. Kalşa Kadir’in daha sonra yaralarını tedavi ederek iyileştiren bu kızla evlendi. Doğan çocuklarına “Kazak” ismini verdiler. Kazak’tan Akarıs Bekarıs ve Canarıs isminde üç çocuk dünyaya geldi.

İşte bu çocuklar Kazak Türkleri’ndeki üç jüzün ataları olarak kabul edilir. Efsaneye göre Akarıs’tan Ulu Jüz Bekarıs’tan Orta Jüz ve Canarıs’tan Küçük Jüz boyları türemiştir.
Efsanede Beyaz Kuğu’nun önemli rol oynadığı görülmektedir. Kazak Türkleri’nde beyaz kuğu kutsal kabul sayılır. Onları avlamak yasaktır. Şaman ve baksılar kuğu derisini başlarına giyerek tılsım kazanmaya çalışırlar. Kazaklar ölen kuğuları keçe yurtlarına asarlar. Tüylerini nazarlık olarak çocuklarının göğsüne takarlar. Ayrıca Kazakların bir boyunu teşkil eden Kıpçaklarda “Kaz” adında bir kabile vardır. Eski devirlerde Balkaş gölünün “Kaz suyu” çevresinin “Kaz şehri” olarak adlandırıldığı bilinmektedir.

Başka bir efsanede Kazak Türkleri’nin jüzlere bölünmesi değişik bir şekilde anlatılmaktadır. Buna göre çok eski devirlerde Sirderya havzasında Kızıl Arslan adında bir han yaşamaktaydı. Kızıl Arslan Han 32 boyu idare etmekteydi. Han ve askerleri bir savaşta düşmana galip gelerek bol ganimet elde ettiler. Savaş ganimetleri arasında çok güzel bir kız da vardı. Han bu kızla evlendi. Bir süre sonra Han’ın bu kızdan gürbüz ve sağlıklı bir oğlu oldu. Fakat ne yazık ki çocuğun cildi alaydı. Bunu bir uğursuzluk alameti sayan Han’ın vezirleri Han’ı çocuktan kurtulması gerektiğine ikna ettiler. Böylece çocuk Sirderya nehrine bir sepet içinde bırakıldı. İhtiyar bir balıkçı çocuğu bularak evine götürdü. Çocuk büyüyünce çok akıllı bir genç oldu ve “Alaş” adını aldı.

Han bu yetenekli gençten haberdar olunca onu sarayına almak istedi. Fakat vezirleri bunun doğru bir hareket olmayacağını onun yerine ona yüz asker vererek bulunduğu yerde kalmasını temin etmenin daha uygun olacağını söylediler. Bunun üzerine baş Vezir’in büyük oğlu Üysin’in idaresinde yüz asker Alaş’a giderek tabi oldu. Ertesi sene Vezir’in ortanca oğlu Bolat idaresinde yüz yiğit öbür sene Vezir’in küçük oğlu Alşın idaresinde bir yüz yiğit daha Alaş’ın maiyetine girdi.
Böylece Alaş’ın idaresinde toplanan üç yüz savaşçı kimseye boyun eğmeyen ve kendi başına buyruk yaşayan bir topluluk haline geldi. Alaş’ın komutasında etrafa akınlar yaparak civarda bulunan boy ve kabileleri hakimiyetleri altına aldılar. Bu grup zamanla kendilerini “Kazak” olarak adlandırdılar. Askerleri Alaş’ı beyaz keçeye oturtarak Han ilan ettiler.
Alaş Han Vezir’in büyük oğlu Üysin idaresindeki yüz yiğite (Ulu Jüz) Sirderya nehrinin başlangıcındaki toprakları ortanca oğul Bolat idaresindeki yüz yiğite (Orta Jüz) Sirderya’nın orta kısmındaki toprakları küçük oğul Alşın idaresindeki yüz yiğite (Küçük Jüz) Sirderya’nın aşağı kısmındaki toprakları verdi. Efsaneye göre işte bu üç yüz savaşçı Alaş Han’a kendi iradeleriyla katılarak Kazak halkının ilk atalarını oluşturmuşlardır. Kazak Türkleri arasında hala söylenen “Atamız Alaş adımız Kazak biz üç jüzin ahfadıyız” deyimi bu durumu ifade etmektedir. Yine aynı şekilde sık söylenen “Alaş yiğitleri” veya “Alaş’ın çocuklarıyız” deyimleri birlik ve beraberliğe ihtiyaç duyulduğunda dile getirilir.

Kazakistan’da 1963 senesinde yapılan bir kazıda bulunan kitabe Alaş ile ilgili efsanenin bir gerçeğe dayandığını göstermektedir. Çünkü bulunan kitabede Orhun yazısıyla “Kagan altı börik Alaş” yazısı bulunmaktaydı. Buradan da anlaşıldığı gibi Alaş kelimesi tarihi bir kıymet arzetmektedir.
Aynı şekilde Kazak halkı arasında yaygın şecerelerde de Kazakların atası olarak Alaş gösterilmektedir. Bu şecerelere göre Kazak Alaş’ın çocuğudur. Kazak’ın ise BekarısAkarıs ve Canarıs adlarında üç oğlu vardır. Bekarıs’ın nesli Ulu Cüz olarak adlandırılır ve ondan Üysin Kanlı Duvlat Sarı Üysin (Türkeş) Calayır Alban Suvan ŞapıraştıOşaktı Şanışkalı Sirgeli gibi kabileler türemektedir.

Akarıs’ın nesli Orta Jüz’dür. Orta Jüz’den Argın Nayman Kerey Vak Konırat Kıpşak boyları dağılmaktadır. Canarıs’ın neslini Küçük Jüz boyları temsil eder. Canarıs’ın oğlu Alşın’dır. Alşın’dan Alimoğlu Beyoğlu ve Yedi Kabile neşet etmektedir. Bu saydığımız ana kabileler de kendi aralarında alt bölümlere ayrılırlar. Böylece 200’den fazla büyük kabile ortaya çıkar.

Bu yazımızda Kazak Türklerinin ortaya çıkışıyla ilgili efsaneleri konu ettik. Sözlü edebiyatı çok zengin olan Kazaklar da Ulu Jüz Orta Jüz ve Kişi Jüz boylarıyla da ilgili çok sayıda efsane vardır. Bunların önemlileri bir başka yazının konusudur. Böyle efsaneler sadece Kazak Türkleri’nde değil diğer Türk topluluklarında bulunmaktadır. Bunların araştırılıp gün ışığına çıkarılması hem edebiyatımızın zenginleşmesine ve hem de yazılı kaynaklarda yer almayan tarihi bilgilerin gün ışığına çıkarılmasına yardımcı olacaktır.
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
cikisi, efsaneler, ile, ilgili, kazak, ortaya, turklerinin

Seçenekler
Stil


Saat: 10:18

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,