ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > ForumSevgimiz Kütüphane > Kültür - Sanat > Türk Tarihi


Hat Sözlüğü


Hat Sözlüğü

Kültür - Sanat Kategorisinde ve Türk Tarihi Forumunda Bulunan Hat Sözlüğü Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Hat Sözlüğü A Ahenk Harflerin yapılarının estetik ölçülerinin hem münferit hem de diğer harflerle uyum içerisinde olmasıdır. Bunlar da tenasüp ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 27 Temmuz 2015, 14:43   #1
Durumu:
Çevrimdışı
ForumSevgisi - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
none
Üyelik tarihi: 14 Temmuz 2015
Mesajlar: 8.944
Konular: 8563
Beğenilen: 0
Beğendiği: 0
www.forumsevgisi.com
Standart Hat Sözlüğü

Hat Sözlüğü

A


Ahenk
Harflerin yapılarının estetik ölçülerinin hem münferit hem de diğer harflerle uyum içerisinde olmasıdır. Bunlar da tenasüp ve terkiple ifade olunmuşlardır.


Aher
Genellikle nişasta yumurta akı ve pirinçten yapılan ve ham kağıtların terbiyesinde kullanılan sıvı.


Aklâm-ı Sitte
Turkçesi “altı kalem" Farsçası "şeş kalem”dir. Sülüs nesih muhakkak reyhani tevki ve rikaa’ yazılarına verilen toplu isim.


Ali Kurna
Eskiden kullanılan kağıtlardan birinin adıydı. En ziyade sülüs yazı için kullanılırdı. İtalya'nın Toskana eyaletinin güneyinde güzel bir şehir olan Livurna’da yapılan bu kağıtta (A.Ligorna) kelimesi soğuk damga ile vurulduğundan tahfife uğrayarak "Ali Kurna" olmuştur.


Arıza
Küçükten büyük makama takdim olunan dilekçe; bir işi arz etmek için yazılan yazı veya mektup.




B

Barok
XVI. yüzyıl ortasından XVIII. yüzyıl ortasına kadar Avrupa'da yaygın olan bir sanat üslûbu. Barok üslûbu III. Ahmed devrinde Türk mimarisinde de görülmeye başlar; XIX. yüzyıl başlarına kadar etkisini sürdürür.


Berat
Osmanlı Devleti teşkilatında bazı vazife hizmet ve memuriyetlere tayin edilenlere vazifelerini icra etmek üzere padişahın tuğrası ile verilen mezuniyet veya tayin emirleri.


Beyze
Tuğra’nın kısımlarından olup sağdan sola ve yukarı doğru çekilen çift şekil.


Beyzi
Yumurta biçiminde olan oval.


Bâb-ı Humayûn
Topkapı Sarayı'nın Ayasofya’ya bakan birinci kapısına verilen ad.


Bâb-ı Selâm
Topkapı Sarayı’nın Bab-ı Hümâyûn'dan sonra gelen ikinci kapısı olup daha ziyade Ortakapı diye anılır.


Bâbüssaâde
Arz kapısı taht kapısı. Topkapı Sarayı’nın üçüncü kapısı olup Enderûn ve Birûn’u birbirinden ayırırdı.




C

Celî sülüs
Sülüs yazının yaklaşık 9 mm.’den kalın yazılarına verilen addır. Sülüs yazıya göre bu yazıda hatlar daha belirgin bir hal alır.


Celîl
Celî yazının Abbasiler dönemindeki adı.


Ciharyâr-ı Güzîn
Hz. Ebubekir Hz. Ömer. Hz. Osman ve Hz. Ali için özellikle Sünnî Müslümanlar tarafından kullanılan bir tabir.


Çıkarma
Hocanın talebenin yazdığı meşkin altına yapamadığı harfleri tekrar yazmasına verilen isimdir.


D

Dendan
Sin dişlerine verilen addır.


Dival
Kadife üzerine sırma ya da gilapdanla kabartma olarak yapılan iğne işi. İşlenecek desenler mukavva veya deri üzerine çizilir. Bunlar kesilerek gergef veya kasnağa gerilen kadife üzerine yerleştirilir. Gergef veya gilaptan bu kalıpları örtecek şekilde işlenir. Bindallı kadın elbiseleri ile birlikte bohçalar keseler örtüler dival işi olarak bu teknikle süslenir. Türk el işleri arasında divalin yeri büyüktür.



E

Ebrû
Su yüzeyine serpilen toz boyalara kağıt tatbik olunarak yapılan boyama.


Envanter
Döküm liste.


Eslâf
Bir memurluk veya hizmette birinden önce bulunmuş olanlar yerlerine geçilen kimseler geçmişler.


Esmâ-i Hüsnâ
Allah'ın en güzel ve şerefli doksan dokuz ismine verilen addır.


Estampaj
Taşa mahkuk olan yazıların üzerine kağıt konmak suretiyle kalıbının alınması.


Estetik
Duygu ilmi manasını ifade ederse de bugün sanattaki güzelliğin mahiyetinden bahseden ilim; güzellik duygusu uyandıran güzel olan.


Evahir
Son dönem ustalık dönemi.


Evail
İlk dönem çıraklık dönemi.


Evâsıt
Orta dönem kalfalık dönemi.



F

Ferman
Bir iş veya maslahat siparişini mutazammın padişah tarafından verilen yazılı emir.


Fersûde
Yıpranmış eskimiş aşınmış; eski yırtık.

G

Gubârî yazı
Arapça toz anlamına gelen gubardan ismini alan yazıdır. Çok ince ve küçük hatta gözle zor görülebilecek yazılara verilen isimdir.




H

Hançer
Tuğra'da beyzelerin devamı olarak sağa uzanan çift kola verilen ad.


Hasaneyn
Hz. Peygamberin torunları Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin için kullanılan tabirdir.


Hatt
Hatt Arapça çizgi demektir. Hatt sanatı Arap harfleri çevresinde oluşmuş güzel yazı sanatıdır.


Hazire
Etrafında duvar veya çit bulunan ağıl mezarlık ve saire.


Hendese
Çizgi şekil ve hacimleri inceleyen ölçü ve nispetlerini konu edinen riyaziye (matematik) kolu mühendislik.


Hurûf-u mühmele
Arap elifbasındaki noktasız harfler.


Hâfız
Kur’ân-ı Kerîm’i tamamen ezberleyen ve ezberinde tutan kimse.


K

Kadem-i Şerif
Hz. Peygamber (S.A.V.)’in ayak izleri.


Ketebe
Bir hattatın yazdığı yazıya ismini koyması yerinde kullanılır imza demektir.


Kitabe
Cami mescit medrese kale türbe kervansaray han hamam gibi bir mimarî eserin kapısı üzerine veya uygun bir yerine yerleştirilen üzeri kabartma yazılı taş levha.


Kuşak
Bir abidenin çevresini tamamen yahut kısmen kuşatan ve uzaktan okunabilmesi için celî şekliyle yazılmış olan yazılar.


Külliye
Osmanlı zamanında Araplardaki bazı medreselere üniversite kelimesinin karşılığı verilen bir ad.




L

Lahit
Harç ile yapılan mezar ölüleri koymaya mahsus sanduka yerinde kullanılır bir tabirdir.

M

Ma'kılî
Hiçbir parçasında yuvarlaklık bulunmayan düz dik ve köşeli yazı biçimidir.


Mahkûk
Maden taş tahta vesaire üzerine demir kalemle çukur veya kabartma olarak yazının oyulması.


Mahlas
Asıl addan başka kullanılan ikinci ada verilen isimdir şairler şiire başladıkları vakit böyle ikinci bir ad alırlar onu şiirlerinde kullanırlardı. Devlet memuriyetine girenlerin bazılarına da amirleri tarafından mahlas verilirdi.


Malakarî
Tavan ve duvarlara alçı ile az kabartma olarak yapılan tezyinat. Kabartmalar gayet az kalınlıktadır ve ekseriya bir santimi geçmez. Bu tarz işe malakarî denilmesi mala gibi küçük bir aletle yapıldığı içindir.


Mektep (Ekol)
Sanatta aynı esaslara tabi olan aynı sanat prensiplerini müdafaa eden ve o tarzda çalışan sanatkarlar grubuna denir.


Mevleviyet
İlmiye tarikatında bir ıstılah olan "mevleviyet" kadılık demektir. Mevleviyet; kibâr-ı müderrisinin yolu idi. Bir eyaletin bütün hukukî ve kazâi işlerine bilfiil bakan kadı.


Mevâlî
Vilâyet kadılarına verilen isimdir.


Muhakkak
Sülüs yazıya göre harfleri daha düzümsü çanakları genişçe ve derin olmayan yazıdır. Kuyruğu olan harflerin kuyrukları daha uzuncadır.


Muharrir
Tahrir eden yazı yazan katip yazar bir mevzuu yazı ile anlatan.


Murakkaa
Hattatların ayrı kağıtlara yazarak körük gibi bir ciltte topladıkları yazı albümü. Murakka' albümleri çeşitli yazı türlerini içine alır.



N

Naht
Ahşabı - ağacı yontmak suretiyle kabartma şekiller yapma sanatı.


Nesih
Sülüs’e tabi olup onun üçte biri kadardır. Bu yazı teknik bakımından sülüsün üçte ikisini neshetmiş ve üçte biriyle de ona tabi olmuştur. Daha çok kitap istinsahında kullanılmıştır.



P

Paye
Rütbe karşılığı kullanılır bir tabirdir. Bu tabir özellikle son zamanlarda ilmiye rütbeleri hakkında kullanılmıştır. İlmiye payelerinin en küçüğü müderrislik en büyüğü de Rumeli kazaskerliği idi. Herhangi bir memuriyetin fiilen ifa edilmek üzere değil de adının bir rütbe olarak verilmesidir.


Perspektif
Eşya ve nesnelerin uzaktan görünüşü; nesneleri bir yüzey üzerine görüldükleri gibi çizme sanatı.


Portal
Abidevî giriş kapısı büyük kapı.


Puşide
Türbelerde mezar sandukaları üzerine serilen işlemeli ve yazılı örtü.

R

Reisü'l Küttâb
Kâtiplerin reisi manasına gelen reisü'l-küttâb II. Sultan Mahmud'un saltanatının sonlarına kadar (1251/1835-36) Dîvân-ı Hümâyun katiplerinin âmiri olup Dışişleri Bakanlığı yerinde kullanılmış bir tabirdir.


Reyhâni
Muhakkak'a tabi olup onun ince kalemle yazılanına verilen ad.


Rikaa'
Tevki' yazıya tabi olup onun ince kalemiyle yazılan yazıdır.


Rokoko
Rokoko üslûbu XVIII. yüzyılın ortalarına doğru Barok üslûbundan sonra Fransız saraylarından doğan bir iç mimarlık ve mobilya stilidir. XIX. yüzyıl başlarında Rokoko üslûbu Avrupa'da yavaş yavaş etkinliğini yitirirken Türkiye'de görülmeye başlamış ancak Türk Rokokosu adıyla Türk zevkine uygun biçimde değişmelerle süslemelerde uygulanmıştır.


S

Sadâret
İlmiye tarîkinde şeyhulislâmlık mak******* önce elde edilen Anadolu ve Rumeli Kazaskerliği payelerine "Sadâret" denir ki tarik mensuplarının en sonuncusu olmak itibariyledir.


Sanduka
Türbelerde mezarların üzerine tahtadan sandık şeklinde yapılan ve üstüne yeşil çuha örtülen yerin adıdır.


Sere
Tuğra'nın şekillerinden olup tuğra metninin yazıldığı kısımdır. Bu kısımda padişahın ve babasının adları yazılırdı. Bu kısma “kürsü” de denilir.


Seren
"Kef” harfinin üst çizgisi.


Sikke-i Hümayûn Ressamlığı
Kıymeti devletin resmî damgasıyla teminat altına alınan madenî paraların ve madalyaların yazı ve resimlerini çizme ressamlığına verilen isimdir.


Sülüs
Her harfinin altıda dört parçası düz altıda ikisi de yuvarlak olan yazıdır İslam yazıları içerisinde ümmu'l-hutût olarak isimlendirilmiştir. Umumiyetle ağzı 3-4 mm. genişliğinde kalemle yazılır.

T

Takvîm-i Vekâyi
Türkiye'de ilk gazetenin adı. II. Mahmûd'un emriyle kurulmuş ve 2 Kasım 1831 tarihinde yayına başlamıştır.


Tasdik
İcazetname'ye talebenin hocasından başka hocaların koyduğu kayıt.


Tashih
Hat sanatında harfin fazla veya pürüzlü kısımlarının yalama yahut tıraşlama suretiyle giderilmesi eksik kısımlarının ise tashih mürekkebi ile doldurulması suretiyle yapılan işlem.


Teberrüken
Başlanılan işin hayırlı ve bereketli olması için.


Tenasüp
Ölçülü olma; hüsn-i hatta aranan bir vasıftır. Harflerin boyları kalınlıkları harf aralıkları kalem kalınlığına göre olmasıdır.


Terkip
İstif anlamında hat sanatında harf ve kelimelerin ahenkli bir surette terkip edilmesi.



Teşrifat
Yazıda harflerin yerli yerinde takdim ve tehir yapılmaksızın kullanılması.


Tevkiî
Sülüs'e tabi olup onun ihmal edilmiş şeklidir. Ayrıca bitişmeyen harfler de birbirlerine bitiştirilerek yazılır.


Tezhip
Yazma kitaplarla murakka'larda boya ve altın tozu ile yapılan her türlü süsleme işine verilen ad.


Tezyin
Süsleme bezeme.




V

Vak'anüvis
Tarihi hadiselerin kayıt ve zabtı için tayin olunan resmî memurun unvanıdır.


Varak altın
Kağıt halinde gayet ince hale getirilmiş altın.


Vazzah
Nesih yazının celî olarak yazılmış şekline verilen addır.

Y

Yazı silkelemek
Harf kenarları iğnelenen bir yazının zemin rengine göre kömür yahut tebeşir tozu ile yazı üzerinden gidilerek yazının esas yazılacağı zemine tespit edilmesi.

Z

Zerendûd
Kağıdın üzerine sıvama alan sürülmesi anlamına kullanılan bir tabirdir.


Zülfe
Sülüs yazısındaki eliflerin ucundaki çengele verilen ad.
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
hat, sozlugu

Seçenekler
Stil


Saat: 01:41

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,