ForumSevgisi.Com

  ForumSevgisi.Com > ForumSevgimiz Kütüphane > Kültür - Sanat > Türk Tarihi


Tengri’nin (Gök Tanrı) Kavramsallaştırılması


Tengri’nin (Gök Tanrı) Kavramsallaştırılması

Kültür - Sanat Kategorisinde ve Türk Tarihi Forumunda Bulunan Tengri’nin (Gök Tanrı) Kavramsallaştırılması Konusunu Görüntülemektesiniz,Konu İçerigi Kısaca ->> Tengri’nin (Gök Tanrı) Kavramsallaştırılması Tengri kelimesi, tarih öncesinden beri Asya kıtasında var olagelmiş ve ifade ettiği anlam Çin sınırından Güney ...

Kullanıcı Etiket Listesi

Yeni Konu aç  Cevapla
LinkBack Seçenekler Stil

Okunmamış 23 Kasım 2014, 22:19   #1
Durumu:
Çevrimdışı
STYLE
Üye
STYLE - ait Kullanıcı Resmi (Avatar)
Yalniz
Üyelik tarihi: 27 Ekim 2014
Yaş: 41
Mesajlar: 533
Konular: 275
Beğenilen: 111
Beğendiği: 95
www.forumsevgisi.com
Oku Tengri’nin (Gök Tanrı) Kavramsallaştırılması

Tengri’nin (Gök Tanrı) Kavramsallaştırılması

Tengri kelimesi, tarih öncesinden beri Asya kıtasında var olagelmiş ve ifade ettiği anlam Çin sınırından Güney Rusya’ya, Kamçatka’dan Marmara denizine kadar bütün Asya kıtasında kullanılagelmiştir. Hem “Gök”, hem de “Tanrı” anlamına gelen Tengri kelimesi Türk ve Moğol söz dağarcığına aittir.

Çok tanrılı olan Altay halkları Tanrılarını ve Yüce Tanrıyı ifade etmek için bu kelimeyi kullandıkları gibi, Türkler ve Moğollar tarihleri boyunca kabul ettikleri evrensel dinlerin hepsinde de Tanrı kelimesini aynen korumuşlardır.(1) Büryatlar O’na “Tengri”, Volga Tatarları “Tengere”, Beltirler “Tingir”, Yakutlar “Tangara” ve Çuvaşlar da “Tura” derler. Çeremisler semavi tanrıya “Gök” anlamında “Yume”, Ostyaklar ve Vogullar “Num ture” (çok yüce, yüksekte yaşayan), daha güneydeki Irtiş Ostyakları ise anlamı “parlak, ışıklı, aydın” olan “Senke”den “Num Senke” (yüksekten gelen Senke) ve “Yem Senke” (yi Senke) derler.(2)

“Dünyanın düzeni, toplumun örgütlenmesi, insanların yazgısı Tengri’ye bağlıdır.”

Tanrı kelimesi Tanrısal olanı ifade etmek için kullanılmıştır. O’na ilk önce Hun’larda rastlanır. Metinler onu “ulu, ak ve göksel, ezelî-ebedî” olarak tanıtır, çok “güç”lüdür. Orhun yazıtlarında “üstte mavi gök, altta yağız yer yaratıldığında ikisinin arasında insanoğlu yaratılmış” denilerek ilk kozmogonik bir eyleme imada bulunulur. O’nun açıkça “Yaratıcı” olarak nitelenmesi açık olarak Yakutlar, Altaylılar ve Buryatlar’da görülür. Dünyanın düzeni, toplumun örgütlenmesi, insanların yazgısı Tanrıya bağlıdır.

Bunun için Hakanlar unvanlarını gökten alır.(3) Çin kaynaklarına göre “Göğün doğurduğu” ya da “Göğün oğlu”, unvanlarını kullanırlar. Örneğin hükümdar Şa-po-lüe için “t’ien-tes”, Mo-ç’o için ise “t’ien-nan” tabiri geçer.(4) Ancak “t’ien-nan” tabiri Çin hükümdarı için kullanılan “t’ien-tes” (göğün oğlu) ile aynı anlamda değildir. “T’ien-nan” Türkçedeki gibi “Tanrısal”, “kutsal” anlamına gelir.(5) Hükümdar Gök Tanrı’nın vekil ve ulağıdır. Tanrıya tapınma, hükümdarın şahsında birlik halinde sürdürülür.

“Gök şahit olsun ki…”

Moğollar göğün her şeyi gördüğüne inanırlar. Yemin ederken, “Gök bilsin ki” veya “Gök şahit olsun” derler. Dua ederken “gök bunu bilsin” derler. Gökle ilgili kuyruklu yıldız, kuraklık, su baskını gibi işaretleri Tanrının (hoşnutsuzluğunun) haberleri ve düzenlemeleri olarak yorumlarlar. Komutanlar seferlerden önce Tanrıya yakarmak için dağ tepesine çıkar, ordu da çadırlarına çekilir ve dua eder.(7) Her şeyi bilen ve gören “Gök Tanrı”, kanunların koyucusu ve evrenin idarecisidir, ancak O bunu doğrudan doğruya değil, yeryüzünde temsilcisi olan hanlar aracılığıyla yapar. Mengü-Han’ın Rubruk vasıtası ile Fransız Kralına gönderdiği mektupta, Moğolların iman formülü görülmektedir: “Ezeli ve ebedi tanrının emri budur. Gökte bir tanrı vardır, yeryüzünde de bir Hakan, tanrının oğlu Cengiz Han olacaktır.” Cengiz Han’ın mühründe de “Gökte bir tanrı, yeryüzünde bir Han. Dünyanın efendisinin mührü.” ibaresi yazılıdır.(8)

Genel olarak denilebilir ki, Ural-Altay kavimlerinin Göksel ilahları diğer ırklarınkine göre ilk özelliklerini daha iyi muhafaza etmiştir. Tanrı fırtına ve gök gürültüsüne dönüşmediği gibi, onların inançlarında kutsal evlilik de yoktur. Kuzey Amerika kavimlerinin mitolojilerinde olduğu gibi, Ural-Altay kavimlerinin inançlarında da gök gürültüsü bir kuş şeklinde canlandırılmakla beraber, ona kurbanlar sunulmamaktadır.(9)
“İlk Türkler bile Tanrı inancına sahipti”

Tengri, Sümerdeki “Dingir” ile de ses, biçim ve anlam bakımından yakınlıklar içerir.(10) Muhtemelen tarih öncesi zamanların başlangıcında (dördüncü bin yıl öncesinde) Orta Asya’dan Mezopotamya’ya getirilmiştir. Buradan en erken proto Türklerin Gök Tanrıya sahip olduğu anlaşılmaktadır. Fakat Gök Tengri daha çok, ilk Türklerin dinî hayatının Orta Doğu ve Akdeniz bölgesindeki dinî hayatın yapısından çok, Hint-Avrupa ırklarının dinî hayatına yakınlığı dolayısıyla, Hint-Avrupa Gök Tanrısına benzemektedir.(11)
Hunlarda “Gök”

Değişik lehçelerde Hun, Kun, Sun, Gun denilen Hun’ların; gök, göğü tamamlayan yer ve bu ikisi arasında doğmuş insandan oluşan üçlü bir evren anlayışına sahip olduğu bilinmektedir. Ancak var olan doğal evrenin aşkın bir nedeni yoktur ve evren şimdi nasılsa evvelce de öyledir.(12) Çin kaynaklarına göre Hakan’a “Tengri Kut Şanyu (göğün oğlu, gök gibi büyük) denilmektedir.(13) Bu ise onun gök tarafından yaratıldığından, göğün tek neden olduğundan, dolayısıyla kozmolojik bir eylemden bahsetmek demektir.

Hun Yabgusu Laoşang’ın Çin imparatoruna yazdığı mektubunda “Gök ve Yerin yarattığı, Ay Ata ile Gün Atanın koruduğu Hun’ların büyük Tanju’su”(14) ifadelerini kullanmasından da bu gerçek açıkça anlaşılmaktadır.

Yabgu’nun her gün iki defa olmak üzere, sabahleyin doğan güneşe, akşam aya karşı tazimde bulunması da bu ifadeden olsa gerektir. Ayrıca yabgu, ilkbaharda yapılan büyük kurban törenlerine katılır ve töreni yönetirdi. Çünkü Hun’larda Gök, diğer kozmik olgular içinde en üst seviyede görülür, insanları etkiler ve adına kurbanlar kesilirdi. Gökten başka aynı zamanda atalara, yere, ruhlara ve tanrılara da kurbanlar kesilirdi.(15)



Ercan DALKILIÇ

Kaynak:
HİKMET TANYU’DA GÖK TANRI İNANCI ÜZERİNE KARŞILAŞTIRMALI BİR İNCELEME
________________
" Kör müydü gözlerin , Nasıl görmedin " diye sordular ,
Kör değildim , Sadece güvenmiştim.
imza
Alıntı ile Cevapla
Yeni Konu aç  Cevapla

Etiketler
gok, kavramsallastirilmasi, tanri, tengri’nin

Seçenekler
Stil


Saat: 18:33

Forum Yasal Uyarı
vBulletin® ile Oluşturuldu
Copyright © 2016 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.

ForumSevgisi.Com Her Hakkı Saklıdır
Tema Tasarım:
Kronik Depresif


Sitemiz bir 'paylaşım' sitesidir. Bu yüzden sitemize kayıt olan herkes kontrol edilmeksizin mesaj/konu/resim paylaşabiliyorlar. Bu sebepten ötürü, sitemizdeki mesaj ya da konulardan doğabilecek yasal sorumluluklar o yazıyı paylaşan kullanıcıya aittir ve iletişim adresine mail atıldığı taktirde mesaj ya da konu en fazla 48 saat içerisinde silinecektir.

ankara escort, izmir escort ankara escort, ankara escort bayan, eryaman escort, bursa escort pendik escort, antalya escort,